مقاله مراحل ساخت یک ساختمان
این مقاله روند مرحله به مرحله ی ساخت یک ساختمان را از تخریب بنای قدیمی تا اجرای فونداسیون بررسی می کند. نکات مربوط به رفتار سازه های مجاور، جزئیات گودبرداری در زمین های حساس، اصول شمع بندی و ملاحظات اجرای بتن مگر در فونداسیون به صورت دقیق تشریح شده است و تصویری روشن از فرآیند واقعی ساخت ارائه می دهد.
مقدمه
ساخت یک ساختمان روندی تدریجی، چند مرحله ای و مبتنی بر دقت فراوان است؛ فرآیندی که از لحظه ی تخریب سازه ی قبلی آغاز می شود و تا اجرای پی و آماده سازی زمین برای سازه ی جدید ادامه پیدا می کند. آنچه در نگاه نخست تنها یک عملیات ساختمانی ساده به نظر می رسد، در عمل مجموعه ای از تصمیم گیری های مهندسی، ارزیابی های محیطی، بررسی وضعیت بناهای همجوار و رعایت الزامات فنی است که گذر از هر مرحله را حساس و تعیین کننده می کند. هر پروژه، پیش از آغاز ساخت، ناگزیر باید با تخریب بنای قبلی روبه رو شود؛ اما تخریب زمانی ایمن و اصولی انجام می گیرد که رفتار سازه های اطراف، وضعیت خاک، قدمت و پایداری دیوارهای همسایه و امکان انتقال بارهای سازه ای ناخواسته به دقت ارزیابی شده باشد.
در بسیاری از پروژه ها بناهای مجاور فاقد اسکلت بندی مناسب هستند و سال ها با تکیه بر دیوارهای سنگین یا پی های کم عمق باقی مانده اند. در چنین شرایطی، برداشتن طبقات بالایی سازه قدیمی می تواند تنش های جانبی ناگهانی در دیوارهای همسایه ایجاد کند. بنابراین روند تخریب نه تنها باید آرام و مرحله ای باشد، بلکه لازم است هم زمان با آن شمع بندی موقت در اطراف پروژه صورت گیرد تا هرگونه نشست یا ریزش کنترل شود. این شمع بندی از لحظه حذف طبقه دوم اهمیت ویژه ای دارد، زیرا سازه های مجاور که پیش تر ناخواسته بخشی از بار جانبی را از طریق تماس دیوارها تحمل می کردند، ناگهان بدون تکیه گاه می شوند و کوچک ترین ضربه می تواند آنها را دچار آسیب کند. از همین روست که اجرای تخریب طبقه اول نیز باید با سرعت پایین، نظارت مداوم و حذف تدریجی اجزای سازه انجام گیرد تا دیوارهای قدیمی اطراف کمترین میزان لرزش را تجربه کنند.
پس از پایان تخریب، چالش اصلی آغاز می شود: گودبرداری. خاکبرداری در زمین هایی که دو طرف آن ساختمان های قدیمی، پی های ضعیف یا دیوارهای مستعد نشست دارند، نیازمند برنامه ریزی دقیق است. معمولا ابتدا نصف پلان با شمع بندی کامل مهار می شود و سپس نیمه ی دیگر با فاصله ی کنترل شده از دیوارهای کناری تا سطح مورد نیاز گودبرداری می گردد. در چنین پروژه هایی استفاده از ماشین آلات سنگین، به ویژه در بخش های نزدیک به دیوار همجوار، به دلیل لرزش زیاد خاک توصیه نمی شود و جایگزین دستی، یعنی برداشت خاک توسط نیروی انسانی، راهکار معمول و ایمن تری است. شمع های عمودی و مایل که برای مهار دیوارهای کناری استفاده می شوند باید به گونه ای قرار گیرند که بعداً با شناژهای فونداسیون تداخل پیدا نکنند. رعایت این نکته مانع از انتقال بار بتن تازه به شمع ها و جلوگیری از ایجاد نقطه ضعف در پی می شود.
پس از آنکه گودبرداری کامل شد، نوبت به مرحله ای می رسد که نقشی تعیین کننده در پایداری سازه دارد: اجرای فونداسیون. آغاز این مرحله با کرسی چینی و پیاده سازی دقیق شناژها همراه است؛ بخشی که از طریق ریختن گچ در مسیر شناژ و چیدن آجر با ملات ماسه و سیمان کم عیار انجام می شود. این سطح بندی اولیه امکان مشخص کردن دقیق مسیر پی و خطوط اجرایی را فراهم می کند. پس از تعیین جایگاه دقیق شناژها، بخش دیگری که اهمیت زیادی دارد، اجرای بتن مگر در کف فونداسیون است. بتن مگر، با وجود آنکه از عیار پایین تری برخوردار است، نقش بسیار مهمی دارد: ایجاد سطحی صاف و یکنواخت، جلوگیری از تماس مستقیم بتن اصلی فونداسیون با خاک، و ممانعت از خروج آب و سیمان بتن به درون خاک. این فرآیند مانع پوک شدن بتن و همچنین محافظت از میلگردها در برابر رطوبت و خوردگی می شود.
پس از آنکه بتن مگر به طور کامل سطح فونداسیون را پوشاند و لایه ای صاف و تراز ایجاد کرد، مسیر برای اجرای پی اصلی هموار می شود. این مرحله پایان بخش عملیات زیرسطحی و آغاز آماده سازی برای بالا آمدن سازه است. نتیجه ی این مجموعه فعالیت های منظم و مرحله به مرحله، زمینی پایدار، ایمن و مهیا برای ساخت یک ساختمان است که بتواند وزن خود را در طول سال ها بدون مشکل تحمل کند.
