مقاله درباره سازمان های مجازی

مقدمه:
در دهه های گذشته، ساختارهای سازمانی سنتی بر پایه بوروکراسی و سلسله مراتب خشک شکل گرفته بودند و هرگونه تغییر یا انعطاف در آنها اغلب غیرممکن یا حتی مذموم تلقی می شد. در این فضای محدود، اندیشه ایجاد سازمان هایی که انعطاف پذیری بالا و توانایی هماهنگی از راه دور را داشته باشند، بیشتر شبیه رؤیا بود. با ورود فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی پیشرفته و گسترش شبکه های رایانه ای، مرزهای سنتی سازمان ها شروع به فرو ریختن کرد و نیاز به مدل های نوین سازمانی که قادر به پاسخگویی سریع و مؤثر به تغییرات محیطی باشند، به وضوح آشکار شد. این تحول بنیادی، مفهوم سازمان های مجازی را از یک ایده نظری و آینده نگرانه به یک واقعیت عملی و ضروری در سازمان های سده بیست و یکمی تبدیل کرده است.

سازمان های مجازی در حقیقت بازتعریف مفهوم حضور فیزیکی و تعامل کارکنان در سازمان ها هستند. این سازمان ها به جای تمرکز بر حضور فیزیکی کارکنان در یک مکان مشخص، بر شبکه ها و ارتباطات اطلاعاتی متکی هستند که امکان انجام وظایف و پروژه ها را از هر نقطه جغرافیایی فراهم می کند. کارکنان می توانند از خانه، دفاتر موقت، یا حتی در تعامل با سایر سازمان ها و شرکای تجاری فعالیت کنند و پروژه ها را با بهره گیری از ابزارهای نوین ارتباطی همچون اینترنت، ویدئوکنفرانس، ایمیل و سیستم های مدیریت پروژه به سرانجام برسانند. این نوع سازماندهی، انعطاف پذیری بالا، کاهش هزینه ها و توانایی تطبیق سریع با تغییرات بازار را به همراه دارد و باعث می شود ساختارهای سنتی سلسله مراتبی جای خود را به شبکه های پویا و ارتباطات میان سازمانی بدهند.

پیدایش سازمان های مجازی، اولین بار توسط پیتر دراکر در دهه ۱۹۵۰ مطرح شد و بعدها الوین تافلر با تحلیل روندهای فناوری و جامعه، این ایده را توسعه داد. در ابتدا، بسیاری چنین رویکردی را صرفاً نظری و دور از دسترس می دانستند، اما پیشرفت های تکنولوژیک، جهانی شدن کسب و کار و افزایش حجم و سرعت جریان اطلاعات، عملی شدن این مدل را اجتناب ناپذیر کرده است. سازمان های سنتی که زمانی از لحاظ اقتصادی و کارکردی توجیه داشتند، دیگر قادر به پاسخگویی به محیط های رقابتی و پویا نیستند و عدم توانایی آنها در تطبیق سریع با تغییرات، ناکارآمدی و محدودیت های ساختاری را آشکار ساخته است.

سازمان های بزرگ و کوچک در سراسر جهان با به کارگیری رویکردهای مختلف سازمان مجازی، توانسته اند ساختارهای منعطف و کارآمدی ایجاد کنند. شرکت هایی مانند IBM، جنرال الکتریک، مایکروسافت، نایکی و حتی شرکت های بزرگ فیلم سازی، نمونه هایی از سازمان هایی هستند که موفق به پیاده سازی شکل های مختلف سازمان مجازی شده اند. این سازمان ها، با بهره گیری از فناوری اطلاعات و شبکه های ارتباطی، امکان اجرای پروژه های مشترک، انعقاد قراردادهای موقت با شرکای تجاری و هماهنگی میان واحدهای پراکنده جغرافیایی را فراهم آورده اند و توانسته اند مزیت رقابتی قابل توجهی کسب کنند.

یکی از ویژگی های بارز سازمان های مجازی، چرخه حیات منعطف آنهاست که با سرعت تغییرات محیطی هماهنگ است و امکان ایجاد یا تغییر ساختارهای موقت برای انجام پروژه ها را فراهم می کند. این ساختارها می توانند شامل سازمان های شبکه ای، سازمان های بدون مرز و یا سازمان های پارندی باشند که هر یک بر اساس نیازمندی ها و نوع پروژه ها تعریف و پیاده سازی می شوند. فناوری اطلاعات نقش محوری در سازمان های مجازی ایفا می کند و امکان مدیریت، کنترل و هماهنگی میان کارکنان، پروژه ها و منابع را فراهم می آورد.

امروزه، سازمان های مجازی دیگر یک مدل نظری یا صرفاً مفهومی نیستند؛ آنها الگویی واقعی برای پاسخگویی به محیط های پیچیده، رقابتی و متغیر محسوب می شوند. این سازمان ها با تلفیق فناوری، شبکه های اطلاعاتی و انعطاف پذیری ساختاری، مسیر تازه ای را برای عملکرد سازمانی و تعاملات بین سازمانی ایجاد کرده اند و مرزهای فیزیکی و سنتی سازمان ها را بازتعریف کرده اند.

فهرست مطالب
چکیده
مقدمه
سازماندهی و ضرورت پرداختن به ساختارهای جدید
سازماندهی
سازمانهای مجازی، شکل جدید سازمان
خصوصیات سازمانهای مجازی
چرخه زندگی سازمانهای مجازی
نقش فناوری اطلاعات در سازمان های مجازی
مفهوم سازمان های مجازی
انواع سازمانهای مجازی
سازمان پارندی یا سازمان با واحدهای مستقل
سازمان شبکه ای
سازمانهای بدون مرز
مزایای سازمانهای مجازی
معایب سازمانهای مجازی
محدودیتهای تشکیل و توسعه سازمانهای مجازی در ایران
منابع