مقاله جغرافیای تاریخی شاهنامه

این مقاله در مورد جغرافیای تاریخی شاهنامه فردوسی می باشد و برای استفاده ی دانشجویان رشته های تاریخ ، ادبیات و … بسیار مناسب می باشد.

چکیده
اعتقاد به تاثیرگذاری جغرافیا و عوامل اقلیمی و طبیعی بر شکل گیری جریان های تاریخی از دیرباز در میان اندیشمندان و متفکرین علوم انسانی وجود داشته است که یکی از پیامدهاو نتایج مهم این تفکر، شکل گیری تالیفات جدیدی در حوزه «جغرافیای تاریخی » بوده است. که در این میان کتب ادبی، به خصوص دیوان اشعار که ضمن بیان حوادث تاریخی در آثار منظوم خود توجه خاصی به محل رخدادها و حوادث تاریخی داشتند، از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشند.

از آنجا که بسیاری از آثار منظوم زبان فارسی در بعد از اسلام، ریشه در تفکرات ملی و قومی ایران باستان داشتند، لذا، در این تالیفات توجه خاصی به عوامل قدرتمند حکومت های ایران باستان، مخصوصاً از جنبه قلمرو و حدود جغرافیایی مبذول می شد و این متون ضمن پرداختن به حدود و موقعیت جغرافیایی، به حوادث تاریخی شکل گرفته در مکان های مختلف نیز توجه داشتند و از این طریق در صدد بیان تاریخ واقعی ایران بودند. در این میان، فردوسی و شاهکار وی یعنی شاهنامه، از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد.

کلید واژه ها: ایران باستان، ادبیات، جغرافیای تاریخی، فردوسی، شاهنامه

مقدمه
یکی از برجسته ترین متون ادبی، فرهنگی و تاریخی ایران، شاهنامه فردوسی است. این کتاب تاریخ ایران باستان را از ابتدای پیدایش اولین بشر و اولین شاه شروع می نماید و تا انقراض شاهنشاهی ایران ساسانی به دست اعراب مسلمان ادامه می دهد.

سال تولد فردوسی مولف شاهنامه را، احتمالاً حدود ۳۲۹ ه.ق یا ۳۲۵ ه.ق و وفات وی را سال ۴۱۱ ه.ق یا ۴۱۶ ه.ق دانسته اند. زادگاه وی را دهکده باژ یا باز از طابران یا طبران طوس ذکر کرده اند. ظاهراً فردوسی از نظر خانوادگی صاحب مال و ثروت در دیار خود بوده و قسمت اعظم این ثروت را صرف تدوین شاهنامه نموده، به طوری که در اواخر عمر و پیروی تهیدست بوده است.
فردوسی، شاهنامه را حدود سال ۳۶۵ ه.ق آغاز کرد و احتمالاً آن را در سال ۴۰۰ ه.ق به پایان برد. تمام شعر به حدود پنجاه هزار بیت می رسد. ۱ در نظر فردوسی و دیگر معاصرانش موضوعی که وی بدان می پرداخت تاریخ واقعی ایران باستان و اثر وی گذشته از اثری شعری، تالیفی علمی نیز بود.

منابعی مانند شاهنامه منثور اثر ابومنصور و خدای نامک ها از مهمترین منابعی بودند که فردوسی در سرودن شاهنامه از آن بهره جست. فردوسی در هنر سخنوری مدیون گذشتگان خود است.
به عبارت دیگر، اگر شعرا و نویسندگان قبل از فردوسی، زبان فارسی و شعر فارسی را بهبلوغ و کمال نمی رساندند، شاهنامه که حاصل نبوغ سرشار فردوسی بود، نمی توانسیت شکل گیرد.

از آنجا که شعرا و نویسندگان بر اساس ضرورت زمانی، چکیده فکر و استعداد خود را به پادشاهان و امیران و حکام تقدیم می کردند، و از آنجا که تنها دربار خریدار این کالا بود، لذا فردوسی حاصل سی سال رنج و سعی و ابتکار واستعداد خود را به محمود غزنوی تقدیم داشت. البته لازم به ذکر است بیان شود که فردوسی کار خود را پیش از آغاز سلطنت محمود غزنوی شروع کرد. نکته قابل توجه دیگر در مورد علت سرودن شاهنامه این است که این کار مهم نمی تواند فرمایشی و فقط به صرف گرفتن اجرت و پاداش باشد، بلکه از روح دوستی و وطن پرستی فردوسی سرچشمه گرفته است.

فهرست مطالب
چکیده
مقدمه
الف: شهرها
ب: رودها و رودخانه ها
ج: دریاها و دریاچه ها
د-کوه ها
ه: دژها و قلاع
و: اماکن جغرافیایی دیگر
پی نوشت ها
فهرست منابع و ماخذ