مقاله انواع جرائم تعزیری

41 بازدید

بررسی جرائم تعزیری در فقه و قانون مجازات اسلامی

مقدمه:
در نظام حقوق کیفری اسلام، مجازات ها به طور کلی به حدود، قصاص، دیات و تعزیرات تقسیم می شوند و هر یک جایگاه و مبانی خاص خود را دارند. در این میان، تعزیرات به عنوان بخشی انعطاف پذیر از ساختار کیفری، نقش مهمی در تنظیم نظم اجتماعی و برخورد با رفتارهای مجرمانه ای ایفا می کنند که مشمول مجازات های حدی و قصاص قرار نمی گیرند. مفهوم تعزیر از دیرباز در فقه اسلامی مطرح بوده و به تدریج در متون فقهی و سپس در قوانین موضوعه کشورهای اسلامی، از جمله قانون مجازات اسلامی ایران، تبیین و نظام مند شده است. بررسی انواع جرائم تعزیری بدون شناخت دقیق مبانی فقهی و حقوقی آن، تصویری ناقص از ساختار عدالت کیفری ارائه می دهد.

از نظر لغوی، تعزیر به معنای تادیب، تنبیه و بازداشتن آمده است و در اصطلاح فقهی به مجازاتی اطلاق می شود که میزان و کیفیت آن به صورت معین و ثابت در شرع مشخص نشده است. برخلاف حدود که مقدار و نوع مجازات در آن ها تصریح شده و قاضی در تعیین آن نقشی ندارد، در تعزیر دامنه ای از اختیار برای تعیین مجازات پیش بینی شده است. در آثار فقهی مانند مسالک الافهام، تعزیر به عقوبتی تعریف شده که اصل آن در شرع مقرر گردیده اما اندازه مشخصی برای آن تعیین نشده است. همین ویژگی، تعزیرات را به ابزاری کارآمد برای مواجهه با تحولات اجتماعی و تنوع رفتارهای مجرمانه تبدیل کرده است.

جایگاه اصلی بحث تعزیر در ابواب حدود مطرح شده، اما در سایر ابواب فقه از جمله صوم، حج، تجارت و نکاح نیز به تناسب موضوع، مصادیقی از آن مورد اشاره قرار گرفته است. این گستردگی نشان می دهد که تعزیر صرفاً محدود به جرائم خاص نیست، بلکه هرجا رفتاری برخلاف نظم عمومی، اخلاق اجتماعی یا حقوق اشخاص واقع شود و مشمول حد معین نباشد، امکان اعمال تعزیر وجود دارد. در شرایع الهی پیشین نیز نمونه هایی از مجازات های غیرثابت دیده می شود که متناسب با نوع جرم و شرایط مرتکب تعیین می شدند و از این جهت، شباهت هایی با ساختار تعزیر در فقه اسلامی دارند.

در حقوق کیفری ایران، جرائم تعزیری طیف وسیعی از رفتارهای مجرمانه را در بر می گیرند؛ از جرائم علیه عفت و اخلاق عمومی گرفته تا جرائم اقتصادی مانند گرانفروشی، کم فروشی، تقلب و احتکار. همچنین رفتارهایی نظیر هتک حرمت اشخاص، دشنام، نسبت های ناروا غیر از زنا، سرقت هایی که شرایط اجرای حد را ندارند، استمنا و برخی اشکال تعرض به حقوق دیگران، در زمره جرائم تعزیری قرار می گیرند. این تنوع مصادیق بیانگر آن است که تعزیرات بخش عمده ای از پرونده های کیفری را تشکیل می دهند و در عمل، بیشترین ارتباط را با زندگی روزمره شهروندان دارند.

تعزیرات در قانون مجازات اسلامی به دو دسته کلی تعزیر شرعی و تعزیر حکومتی تقسیم می شوند. تعزیر شرعی ناظر به جرائمی است که اصل مجازات آن ها در منابع فقهی پیش بینی شده اما مقدار آن به تشخیص حاکم واگذار شده است. در مقابل، تعزیر حکومتی به جرائمی مربوط می شود که در راستای حفظ نظم عمومی و تنظیم مناسبات اقتصادی و اجتماعی توسط قانون گذار تعیین شده اند. مجازات های بازدارنده که در قوانین موضوعه پیش بینی می شوند نیز در همین چارچوب قابل تحلیل اند و با هدف مقابله با رفتارهایی چون اخلال در نظام اقتصادی، احتکار کالاهای اساسی یا تخلفات صنفی وضع شده اند.

از منظر شیوه اجرا، تعزیرات می توانند اشکال گوناگونی داشته باشند؛ از تازیانه و جریمه نقدی گرفته تا محرومیت از برخی حقوق اجتماعی، ممنوعیت معاشرت با مجرم، تبعید، مصادره اموال یا محرومیت از برخی مزایا. حتی در برخی متون فقهی به مواردی مانند بیرون راندن از موطن یا منع از حضور در جنگ و بهره مندی از غنایم اشاره شده است. کیفیت و میزان این مجازات ها تابع شرایط جرم، شخصیت مرتکب، دفعات تکرار و اوضاع و احوال پرونده است و همین امر موجب شده است که تعزیرات دارای ساختاری پویا و متناسب با اقتضائات زمان باشند.

بحث اثبات جرائم تعزیری، شرایط اعمال مجازات، مسئولیت کیفری اطفال و بردگان در فقه، و حتی مسئله مرگ در حال اجرای تعزیر، از جمله مباحثی است که در منابع فقهی و حقوقی مورد توجه قرار گرفته و نشان دهنده گستردگی دامنه این نهاد کیفری است. در این چارچوب، تعزیر نه تنها به عنوان واکنشی به رفتار مجرمانه، بلکه به عنوان بخشی از نظام تنظیم کننده روابط اجتماعی و تضمین کننده نظم عمومی در ساختار حقوق کیفری ایران مطرح می شود و در پیوند با تحولات قانون گذاری و نیازهای متغیر جامعه، ابعاد تازه ای از آن در رویه قضایی و متون قانونی نمود پیدا کرده است.

فهرست مطالب
تعزیر
تعریف تعزیر
تعریف لغوی و اصطلاحی تعزیر در مسالک الافهام
تعزیر درشرایع گذشته
مصادیق تعزیرات در شرایع گذشته
تازیانه زدن
به بردگی گرفتن
منزوی کردن و مصادره اموال
تعزیر در اسلام
مشروعیت تعزیر در اسلام با توجه به آیات
مصادیق تعزیر در روایات
انواع و شیوه های تعزیر در اسلام
ایذاء
بیرون راندن از موطن و تخریب اموال
ممنوعیت معاشرت با مجرم
محرومیت از حضور در جنگ و بهره مندی از غنایم
نپذیرفتن زکات
تعریف تعزیر در قانون مجازات اسلامی
نظر مشهور
شرط تعزیر
مقدار تعزیر
انواع تعزیر
تعزیر شرعی
کارهایی که تعزیر شرعی دارد
جرایم بر ضد عفت و اخلاق عمومی
هتک حرمت اشخاص
دشنام دادن
قذف بچه ممیّز
نسبتهای ناروا غیر از زنا
سرقت اطفال
سرقتهای فاقد شرایط اجرای حد
استمنا کردن
اثبات تعزیرات شرعی
تعزیر حکومتی
مجازات های بازدارنده
کارهایی که تعزیر حکومتی دارد
گرانفروشی
تعزیرات گرانفروشی
کم فروشی و تقلب
احتکار
تعزیرات احتکار
تعزیر کودک و برده
اثبات جرم موجب تعزیر
مرگ در حال تعزیر
کیفیت مجازاتها
منابع و ماخذ

قیمت محصول
48,000 62,338 تومان
23% تخفیف
تعداد صفحات
25
فرمت فایل
WORD
تضمین بازگشت وجه در صورت عدم رضایت