
مقدمه:
تربیت بدنی و ورزش، با ریشه ای که به دوران باستان برمی گردد، از اولین تلاش های بشر برای تقویت جسم، ذهن و روح خود نشأت گرفته است و همواره نقشی اساسی در شکل دهی جوامع انسانی داشته است. تاریخچه فعالیت های جسمانی انسان نشان می دهد که از نخستین گروه های انسانی، علاقه به تقویت بدن و ارتقاء توانایی های فیزیکی با زندگی روزمره پیوند داشته و این علاقه به مرور زمان، جنبه های آموزشی، فرهنگی و حتی دفاعی پیدا کرده است. در تمدن های باستانی، از ورزش ها و بازی ها نه تنها برای آماده سازی جسمانی، بلکه به عنوان ابزاری برای انتقال فرهنگ، تقویت نظم و آموزش ارزش های اجتماعی استفاده می شد. این واقعیت که تربیت بدنی همواره با رشد انسان و شکل گیری جامعه همراه بوده، نشان دهنده اهمیت آن در تمام مراحل تکامل بشر است.
از دیدگاه فلسفی و تاریخی، تربیت بدنی را می توان به عنوان فرآیندی تعریف کرد که از طریق آن انسان توانایی های جسمی و روانی خود را توسعه می دهد و با تمرین های منظم و هدفمند، هماهنگی بین بدن و ذهن را تقویت می کند. فیلسوفانی مانند افلاطون بر این باور بودند که پیش از دستیابی به تربیت ذهنی، انسان باید توسعه جسمی را پشت سر گذاشته باشد؛ زیرا سرشت جسمانی پایه ای برای رشد فکری و اجتماعی فراهم می آورد. این دیدگاه نشان می دهد که تربیت بدنی تنها مجموعه ای از حرکات جسمانی نیست، بلکه بخشی جدایی ناپذیر از مسیر تکامل انسانی است و با تاریخچه حیات بشر پیوندی عمیق دارد.
اصول و مبانی تربیت بدنی امروز، مجموعه ای از دانش ها و علوم مختلف را در بر می گیرد که شامل علوم زیستی، علوم انسانی، فیزیولوژی ورزشی، روانشناسی ورزشی، بیومکانیک و علوم تربیتی است. ترکیب این دانش ها به مربیان و متخصصان ورزش امکان می دهد تا فعالیت های بدنی را به شکل علمی طراحی کنند و اثرات مثبت آن را در زمینه های جسمانی، روانی، اجتماعی و فرهنگی تحلیل نمایند. این علوم با ارائه مفاهیم دقیق درباره رشد و تکامل حرکتی، یادگیری حرکات، مدیریت فعالیت های بدنی و طراحی برنامه های ورزشی، چارچوبی فراهم می آورد که تربیت بدنی را از یک فعالیت صرفاً فیزیکی به یک رشته علمی و کاربردی تبدیل می کند.
در طول تاریخ، جایگاه تربیت بدنی در جوامع مختلف تفاوت داشته است. در یونان باستان، ورزش و تربیت جسمانی بخشی جدایی ناپذیر از آموزش عمومی و آمادگی برای جنگ بود. در قرون وسطی، فعالیت های جسمانی محدود و غالباً تحت تأثیر آموزه های مذهبی شکل گرفت، اما با ظهور رنسانس و بازگشت به ارزش های انسانی، تربیت بدنی بار دیگر جایگاه ویژه ای یافت و ورزش ها توسعه یافتند. تأسیس اولین مدارس و استادیوم ها، آغاز دوره های آموزش سازمان یافته ورزش و ایجاد بازی های المپیک، نمونه هایی از تلاش های مستمر انسان برای سازمان دهی و آموزش تربیت بدنی هستند.
تربیت بدنی مدرن، علاوه بر تمرکز بر سلامت جسمانی، بر اهداف روانی و اجتماعی نیز تأکید دارد. برنامه های تربیت بدنی با طراحی فعالیت های حرکتی، بازی ها، ورزش ها و تفریحات سالم، مهارت های حرکتی، توان جسمانی، هماهنگی و انعطاف بدن را افزایش می دهند و به رشد روانی و اجتماعی فرد کمک می کنند. حرکت شناسی، بیومکانیک و فیزیولوژی ورزشی به تحلیل علمی حرکات و افزایش کارایی فعالیت های بدنی می پردازند، در حالی که روانشناسی ورزشی و علوم انسانی به بررسی انگیزه، رفتار و تعاملات اجتماعی ورزشکاران توجه دارند.
تربیت بدنی و ورزش نه تنها فعالیت های جسمانی را شامل می شوند، بلکه شبکه ای از علوم و دانش های مرتبط هستند که با درک کامل آنها می توان برنامه های متنوع و هدفمند طراحی کرد. از بازی های تقلیدی کودکان گرفته تا ورزش های المپیک و تمرین های تخصصی باشگاهی، تمامی فعالیت ها تحت چارچوب اصول و مبانی تربیت بدنی قرار دارند و با در نظر گرفتن ابعاد جسمانی، روانی و اجتماعی، امکان بهبود کیفیت زندگی و ارتقاء سلامت جامعه را فراهم می کنند.
فهرست مطالب:
مقدمه
علوم ورزشی
نقش اساسی علوم ورزشی
مبانی علوم زیستی
مبانی علوم انسانی
مبانی فن آوری ورزشی
مهندسی در ورزش
وظایف تربیه بدنی
وظایف صحی
وظایف تربیتی
وظایف تعلیماتی وآموزشی
اهداف تربیت بدنی
اهداف صحی وتندرستی
اهداف تربیتی و اخلاقی
اهداف روانی واجتماعی
اهداف حرکتی و مهارتی
بررسی مفاهیم
اصول
مبانی
تربیت
تربیت بدنی
ورزش
تفاوت ورزش و تربیت بدنی
موضوع اصول و مبانی تربیت بدنی چیست
فیزیولوژی ورزشی
طب ورزشی
بیو میخانیک
حرکت شناسی
فلسفه تربیت بدنی
روانشناسی ورزشی
یادگیری حرکات
رشد و تکامل حرکات
تربیت بدنی تطبیقی
جامعه شناسی ورزشی
مدیریت ورزشی
حرکات اصلاحی
کلمه بین المللی Sport
فعالیت بدنی
بازی
تفاوت «پلی» و «گیم»
انوای بازی ها
بازی های جسمی
بازی های تقلیدی
بازی های نمایشی
بازی های نمادین
بازی های تخیلی
بازی های سازمان یافته-
بازی های آموزشی
تفریحات سالم
نگاهی به جایگاه تربیت بدنی در تاریخ تعلیم و تربیت
تربیت بدنی در یونان باستان
تربیت بدنی در قرون وسطی
ظهور در تربیت بدنی و ورزش
رنسانس
ورزش و تربیت بدنی پس از رنسانس
حقایق ذهنی تربیت بدنی
نظر چند تن از علمای پس از رنسانس راجع به تربیت بدنی
عنعنات مردم
ایحاد نخستین مکتب
اولین استد یوم
ایجاد المپیک افغانستان
ایجاداولین مکتب سپورت
لیسه سپورت
انستیتوت تربیت بدنی
تاسیس پوهنحی تربیت بدنی درچوکات تحصیلات عالی
نقش معلم وترینر
جمناستیک (مادرورزش ها)
اتلتیک خفیفه (تاج سپورتها)
آببازی ( سلطان ورزشها)