مقاله ادبیات کودک و نوجوان

دانلود تحقیق و مقالات رشته ادبیات با عنوان دانلود مقاله ادبیات کودک و نوجوان در قالب ورد و قابل ویرایش و در ۲۲ صفحه گرد آوری شده است. در زیر به مختصری از آنچه شما در این فایل دریافت می کنید اشاره شده است.

ادبیات کودک و نوجوان
آثار مکتوب تخیّلی و هنرمندانه ای که یا برای کودکان و نوجوانان نوشته شده باشد، یا، بدون چنین قصدی ، چنان خلق شده باشد که توجّه و علاقه آنان را برانگیزد.
با این تعریف ، ادبیّات شفاهی ، که درواقع مادر ادبیّات مکتوب است ، از محدوده ادبیّات کودک و نوجوان خارج می شود. «تخیّلی و هنرمندانه » بودن این ادبیّات نیز، که بر جنبه زیبایی شناختی ، هنری و خیال پردازانه آن در بازآفرینی واقعیّات تاکید دارد، آن را از نوشته های غیرتخیّلیِ وفادار به ثبت واقعیّات ، به قصد آموزش یا ایجاد مهارت در مخاطب ، جدا می سازد.
عبارتِ «برای کودکان و نوجوانان » هم به این معنی است که آنچه به صورت مقاله یا داستان درباره کودکان و نوجوانان نوشته شده باشد و مخاطب آن بزرگسالان باشند و نثر و پرداختش در خور فهم بچّه ها نباشد، مصداق این تعریف نخواهد بود.
جمله «چنان خلق شده باشد که ….» ناظر بر آثاری است که نویسنده برای بچّه ها ننوشته ، ولی مخاطب کودک و نوجوان پیدا کرده و بعدها در حوزه این ادبیّات راه یافته است ؛ مانند اولیور تویست ، اثر چارلز دیکنز .
اغلب متون نظری ادبیّات کودک و نوجوان سرزمین ما از این نکته غفلت ورزیده و این ادبیّات را صرفاً «نوشته ها و سروده هایی » دانسته اند که «ارزش ادبی یا هنری دارند و برای کودکان و نوجوانان پدید می آیند» (نک :.میرهادی ،«ادبیّات کودکان و نوجوانان »، ج ۲، ص ۱۶۴). در چنین تعریفی ، ادبیّات کودک فقط به ادبیّاتی منحصر شده است که آگاهانه و با قصد قبلی برای کودکان و نوجوانان نوشته می شود، در حالی که در تعریف این مقاله ، ادبیّات کودک و نوجوان ممکن است بدون در نظر گرفتن مخاطبان کودک نیز نوشته شود و سپس مقبول آنان بیفتد. به عبارت دیگر در این تعریف ، هر دو رویکردِ مخاطب محور و ادبیّات محور، که می توان آنها را با هم تلفیق کرد، اعتبار دارند. عدّه ای نیز، در تعریف ادبیّات کودک ، جوهره ادبی آن را انکار کرده و برای آن شانی صرفاً ارتباطی قائل شده اند.از صاحبان چنین نظری ، مثلاً، نیکولاس تکر (نک :.هانت ، ص ۲۰) و سیّدعلی کاشفی را، در ایران ، می توان نام برد(نک : کاشفی خوانساری ، ص ۱۹ـ۲۹). در برخی متون قدیم تر، وقتی که از ادبیّات کودک سخن رفته است ، ادبیّات را به مفهوم دوم به کار برده اند: «در فرهنگ روان شناسی و آموزش و پرورش ، ادبیّات کودکان به مجموعه آثار یا نوشته هایی (کتابها و مقالات ) گفته

می شود که به وسیله نویسندگان متخصّص برای مطالعه آزاد کودکان تهیّه می شود و در همه آنها ذوق و سطح نضج کودکان مورد توجّه است (شعاری نژاد، ص ۲۹).
در چنین تعریفی ، رویکرد به ادبیّات کودک بیشتر تعلیم و تربیتی است . این تلقّی از ادبیّات کودکان به ادواری بازمی گردد که هنوز تفکیک روشنی بین آثار ادبی هنرمندانه و آثار آموزشی نبوده و به عبارت دیگر ادبیّات کودک استقلال نداشته و همچون شاخه ای از تعلیم و تربیت مطرح بوده است .
امّا لفظ ادبیّات در تعریف این مقاله به معنی موضوعی مستقلّ است که به عنوان اثری هنری شناخته می شود، و نه کلیّه نوشته های مربوط به موضوعی خاصّ، مثلاً «ادبیّات کاربرد کامپیوتر در خانه » یا «ادبیّات سیاسی » ( فرهنگ آکسفرد ، ص . ۷۲۸ ).
در تعریف «کودک و نوجوان » نیز، که مفهومی اعتباری است و باید حدود آن از لحاظ سِنّی روشن شود، در حوزه های گوناگون مانند روان شناسی ، ادبیّات ، آموزش و پرورش ، فقه و حقوق (قانون مدنی ، قانون کار) اختلاف نظر هست و مرزبندیهای گوناگونی برای آن صورت گرفته است (ذاکرشهرک و بهداد، ص .۷۶ـ۷۹).
در حوزه ادبیّات کودک و نوجوان ایران ، از اوایل دهه شصت ، درباره سالهای دوره کودکی و نوجوانی ، این جدول متداول شده است : گروه سنّی الف .. سالهای پیش از دبستان و سال اوّل دبستان ؛ گروه سنّی ب .. سالهای دوم و سوم دبستان ؛ گروه سنّی ج …سالهای چهارم و پنجم دبستان ؛ گروه سنّی د.. دوره راهنمایی ؛ گروه سنّی ه… سالهای دبیرستان .
نویسنده ادبیّات کودک . .نویسنده ادبیّات کودک و نوجوان یا کسی است که با قصد قبلی و در نظر گرفتن مخاطبی از پیش تعیین شده اثر خود را خلق می کند، و یا نویسنده ای است که به هنگام نوشتن کاملاً آزادانه و بدون در نظر گرفتن مخاطبی معیّن عمل کرده است ، امّا در حین نوشتن ، کودک درونش فعّال شده و اثرش یا به سنجش ناقدان و کارشناسان ادبیّات کودک و نوجوان و یا به ذوق و سلیقه خود کودکان و نوجوانان پسندیده و پذیرفته بچّه ها شده است . گاه نیز نویسنده این نوع ادبیّات خود کودک یا نوجوانی است که نوشته اش از قوّت ادبی برخوردار است و مصداق ادبیّات کودک و نوجوان واقع می شود.
این ادبیّات با ادبیّات بزرگسالان تفاوتی ندارد، جز اینکه مخاطبان اصلی آن کودکان و نوجوانان اند. ولی این بدان معنی نیست که ادبیّات بزرگسالان اصل ، و ادبیّات کودک ، از حیث ارزش ادبی ، از ادبیّات بزرگسالان اندک مایه تر باشد.
برای شناسایی این مخاطبان باید به ویژگیهای دوره کودکی و نوجوانی توجّه داشت که عبارت است از: محدودیّت در شناخت و دانش ؛ جاندارپنداری (در خردسالی )؛ خودمرکز انگاری (در خردسالی )؛ محدودیّت در گنجینه واژگان ؛ شدّت ، سرعت و ناپایداری عواطف ؛ تخیّل و خیال پردازی ، کُنجکاوی ؛ میل به بازی و نشاط و تحرّک ؛ تقلید، تلقین پذیری و همانندسازی ؛ علاقه به تصویر.
اهمّیّت ادبیّات کودکان ونوجوانان . .بر خلاف آنچه تصوّر می شود، روزگار ما دوران کودک سالاری نیست و درواقع ، تمدّن امروز به کودک فرصت کودکی نمی دهد تا آنجا که دوران جدید را دوره زوال کودکی نام نهاده اند. سرعت فزاینده سوداگری و تولیدْ بزرگ ترها را بر آن داشته است که کودک را هر چه زودتر وارد چرخه تولید کنند. همچنین بیم آنان از طغیان نسل نو باعث می شود که آزادی و رشد خلاّقانه دوره کودکی را برنتابند (اقلیدی ، ص ۵ـ۱۳). در چنین حالتی اهمّیّت ادبیّات کودک و نوجوان ، همچون عاملی برای رشد فرهنگ و استقلال ، در شخصیّت کودکان آشکارتر می شود. اهمّیّت ادبیّات کودک ، با توجّه به این محورها، روشن تر خواهد شد:
الف . بچّه ها آسیب پذیرند. اغلب به مقتضیّات سنّی خود، احساساتی ، ظاهربین و ساده اند. اصولاً ذهن نقّادی ندارند و قضاوتهایشان بیشتر حسّی است . از این رو میزان آسیب پذیری آنان در برابر فراورده های فرهنگی بالاست .
ب . بچّه ها تاثیرپذیرند. و این تاثیرپذیری هم عمیق تر و ماندگارتر و هم پردامنه تر از تاثیرپذیری بزرگ ترهاست ؛ چنان که در حدیث نبوی نیز آمده است : اَلْعِلْمُ فی الصِّغَر کالنَّقْشِ فی الحَجَر.
ج . جمعیّت کودکان بیشتر است و آنان اوقات فراغت بیشتری دارند، به خصوص در کشور ما که ادبیّات کودک و نوجوان بیشترین مخاطب بالقوّه یا بالفعل را دارد.
انواع ادبیّات کودک و نوجوان . .این ادبیّات یا منثور است و مشتمل بر ادبیّات داستانی (قصّه ، داستان )؛ ادبیّات نمایشی * (نمایشنامه ، فیلمنامه )؛ نثر ادبی (قطعه ادبی ، انشا) و یا غیرمنثور است و شامل شعر، قصّه منظوم ، منظومه .
قصّه را در مفهوم کلّی اش به انواعی تقسیم کرده اند: افسانه ، افسانه تمثیلی ، تمثیل اخلاقی ، قصّه .ـ.مثال ، حکایت لطیفه وار ، افسانه پریان ، افسانه پهلوانان ، رُمانس و اسطوره . داستان را از حیث قالب ، به داستان کوتاه و داستان بلند تقسیم کرده اند. پیداست که این انواع در ادبیّات کودک و نوجوان متناسب با ظرفیّت و حوصله و ذوق کودکان شکلی متفاوت با حوزه ادبیّات بزرگسالان به خود می گیرد. در حوزه کودک ، به علّت علاقه مخاطب به تصویر، شکل داستانها نسبت به داستانهای بزرگسالان ، متفاوت و اغلب مصوّر است که به سه شکل متفاوت پدید می آید: کتاب تصویری ، که در آن ، تصویر بیشترین سهم را دارد و متن اندک است و یا اساساً وجود ندارد، و تصاویر جانشین متن شده است ؛ کتاب مصوّر ، که در آن متن زیاد است و تصاویر اندکی آن را همراهی می کنند (برای تفاوت کتابهای تصویری و مصوّر، نک : قایینی ، ص ۱۱-۱۹)؛ کُمیک استریپ ، که در آن قصّه یا زندگینامه ای را با کمک تصاویر زنجیره ای و پشت سر هم بیان می کنند.