
مقدمه:
تعمیر و نگهداری ساختمان از پایه ای ترین مسائل در ساخت و بهره برداری ساختمان هاست و توجه به آن می تواند عمر مفید سازه و کیفیت فضای داخلی را به شکل قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد. یکی از مسائل رایج در ساختمان ها، نم زدگی و رطوبت گرفتن گچ است که به ویژه در مجاورت لوله های آب و دیوارهای مرطوب مشاهده می شود. رطوبت گرفتن گچ ممکن است ناشی از عوامل مختلفی باشد که از جمله مهم ترین آنها می توان به کشیدن آب از زمین به بالا به علت خاصیت مویینگی، نفوذ رطوبت از دیوارهای مجاور، یا ترکیدگی لوله های آب در زیر گچ اشاره کرد. این مشکلات در طول زمان می توانند باعث تخریب ظاهر دیوار، پوسیدگی گچ و در موارد شدید آسیب به سازه اصلی ساختمان شوند و اهمیت بررسی و رفع آنها را آشکار می سازند.
کشیدن آب از زمین به بالا به علت خاصیت مویینگی یکی از پدیده های طبیعی است که اگر در مرحله ساخت و طراحی پیش بینی نشود، می تواند مشکلات جدی ایجاد کند. برای جلوگیری از این مشکل، هنگام ساختن ساختمان باید کف ساختمان و محل زیر دیوارها به دقت آماده شود. در مواردی که زیر ساختمان چاه متروکه یا قنات وجود دارد، لازم است قبل از اجرای دیوار، محل مورد نظر پوشش داده شود و بعد از چیدن چند رج از آجرها، روی آنها قیرگونی یا پوشش پلاستیکی اجرا شود تا از بالا آمدن آب جلوگیری شود. این اقدامات ساده اما اثرگذار، می توانند از نفوذ رطوبت به گچ و دیوار جلوگیری کنند و دوام مصالح را افزایش دهند.
نفوذ رطوبت از دیوارهای مجاور نیز یکی دیگر از دلایل رطوبت گرفتن گچ است. دیوارهایی که پشت آنها حمام، سرویس بهداشتی یا آشپزخانه قرار دارد، در معرض رطوبت دائمی هستند و بدون عایق بندی مناسب، این رطوبت به راحتی به لایه گچ منتقل می شود. در این موارد، استفاده از لایه های عایق رطوبتی و رعایت فاصله مناسب بین منابع رطوبت و دیوارها از ضروریات است. ترکیب روش های ساختمانی استاندارد با مواد مقاوم در برابر آب، از جمله گچ ضد آب و پوشش های محافظتی، می تواند مشکل نم زدگی و رطوبت گرفتن دیوارها را کاهش دهد و شرایط مناسبی برای طول عمر دیوار ایجاد کند.
ترکیدگی لوله های آب که زیر گچ قرار دارند، از دیگر عوامل مهم رطوبت گرفتن دیوار است. حتی ترک کوچک در لوله می تواند به مرور زمان باعث ایجاد لکه های مرطوب و پوسیدگی گچ شود. تشخیص به موقع این ترک ها و دسترسی آسان به لوله ها برای تعمیر، از نکات کلیدی در نگهداری ساختمان است. طراحی مسیر لوله ها به گونه ای که امکان بررسی و تعمیر آنها وجود داشته باشد و استفاده از لوله های با کیفیت و مقاوم، می تواند تاثیر مستقیمی بر کاهش خرابی های ناشی از نم و رطوبت داشته باشد.
در کنار این مسائل، رعایت استانداردهای ساختمانی در انتخاب مصالح، اجرای دقیق و مراقبت از دیوارها و کف ساختمان از اهمیت بالایی برخوردار است. گچ، به عنوان پوشش اصلی دیوارها، در تماس مستقیم با رطوبت حساس است و هر گونه بی دقتی در نصب یا انتخاب نوع آن، می تواند اثرات منفی قابل توجهی داشته باشد. به همین دلیل شناخت علل رطوبت گرفتن و روش های پیشگیری، نقش حیاتی در تعمیر و نگهداری ساختمان دارد و اجرای صحیح این مراحل باعث می شود دیوارها ظاهر سالم و پایدار داشته باشند.
ملاحظات مربوط به رطوبت و نم زدگی تنها به ظاهر ساختمان محدود نمی شوند، بلکه بر دوام و عملکرد کلی سازه نیز تاثیر دارند. از این رو، توجه به مسیرهای آب و رطوبت، پوشش دهی مناسب کف و دیوار، عایق بندی دقیق و استفاده از مصالح مقاوم در برابر رطوبت، همگی بخشی از روند نگهداری ساختمان هستند که در کنار مدیریت صحیح لوله کشی و تعمیرات دوره ای، از مشکلات عمده ناشی از نم و رطوبت جلوگیری می کنند.