
مقدمه:
تاریخ مدیریت و نظریات سازمانی همواره با تحولات گسترده ای همراه بوده است که از زندگی ابتدایی بشر تا سازمان های پیچیده امروز ادامه یافته است. در مراحل اولیه زندگی انسان، گروه های انسانی از طریق شکار، جمع آوری و بهره گیری از منابع طبیعی، به شکل جمعی به حیات خود ادامه می دادند و ابزارسازی و تولید خوراک به تدریج زمینه شکل گیری تمدن و سازمان های اولیه را فراهم کرد. با ظهور خط و ثبت تجربیات، انسان توانست دانش خود را حفظ و منتقل کند و به این ترتیب ساختارهای اجتماعی و نهادی به وجود آمد که هر یک هدف مشخصی برای برآورده کردن نیازهای جمعی دنبال می کردند. این فرآیند، پایه های شکل گیری مدیریت و سازمان را در طول تاریخ تشکیل داد.
مدیریت به عنوان یک پدیده نوظهور نیست بلکه قدمتی به درازای تاریخ دارد و همواره با تحولات زندگی جمعی و توسعه جوامع انسانی گره خورده است. از دوره زندگی قبیله ای و کشاورزی تا دوران صنعتی و عصر کنونی با ویژگی هایی مانند انفجار اطلاعات، فناوری های دیجیتال و محیط های پیچیده کاری، مدیریت به یک ضرورت برای سازماندهی، هماهنگی و بهره وری تبدیل شده است. بررسی تحولات تاریخی نشان می دهد که مدیریت در دوره باستان، در قالب آزمایش و خطا و به شیوه های ابتدایی انجام می شد و تنها با گذر زمان و توسعه تمدن ها، اصول و تکنیک های مدیریت شکل گرفتند.
تمدن های باستانی مانند سومری ها، مصریان، چینیان و یونانیان، هر یک سهم قابل توجهی در توسعه مفاهیم مدیریتی داشتند. سومریان با استفاده از سیستم های مالی و ثبت عملکرد، مصریان با سازماندهی پروژه های عظیم مانند ساخت اهرام، چینیان با ایجاد سیستم های امتحانات و آموزش تخصصی و یونانیان با تأکید بر آموزش، تقسیم کار و تفکر فلسفی، نمونه هایی از پیشرفت مدیریت در طول تاریخ را نشان دادند. اندیشه های افلاطون و ارسطو در زمینه تخصص، تقسیم کار و پرورش فرد، پایه های نظری بسیاری از مفاهیم سازمانی و مدیریتی امروز را شکل داده اند. در ایران باستان نیز پروژه های بزرگ مانند پرسپولیس و شبکه راه های ارتباطی، نشان دهنده وجود سازمان ها و ساختارهای مدیریتی برای هماهنگی نیروی انسانی و منابع بود.
در جهان امروز، نظریات سازمان و مدیریت با تمرکز بر کارایی، یادگیری مستمر، انعطاف پذیری و فناوری های نوین، دچار تغییرات بنیادین شده اند. سازمان های مجازی و یادگیرنده، مدیریت کیفیت جامع، توجه به تعارض ها و کشمکش های سازمانی و توسعه دیدگاه های نوین مدیریتی، نمونه هایی از این تحولات هستند. نگرشی نوین به نظریات سازمان و مدیریت، ضرورت درک تاریخچه و تحولات گذشته را با کاربرد مفاهیم مدرن برای حل مسائل پیچیده و ارتقای کارایی سازمان ها ترکیب می کند و تصویری جامع از چالش ها و فرصت های محیط های امروزی ارائه می دهد.
فهرست مطالب
۱- پیشنویس گرایی در مدیریت
۲- نوگرایی در مدیریت
۳- پسانوینگرایی در مدیریت
۴- بصیرت و عمل
۵- سازمانهای مجازی
۶- سازمانهای یادگیرنده
۷- تعارض و کشمکشهای سازمانی
۸- مدیریت کیفیت جامع
۹- منابع و ماخذ