
مقدمه:
سیستم حسابداری در شهرداری ها به عنوان یکی از ستون های اصلی مدیریت مالی و اداره امور اقتصادی شهرداری ها نقش اساسی ایفا می کند. این سیستم با طراحی ساختاریافته و منسجم، امکان ثبت، طبقه بندی و تحلیل تمامی عملیات مالی در شهرداری ها را فراهم می آورد و زمینه را برای نظارت دقیق و کنترل منابع و مصارف مالی فراهم می کند. شهرداری ها با توجه به وسعت فعالیت ها و تنوع منابع درآمدی، نیازمند سامانه ای هماهنگ و جامع هستند تا تمام تراکنش ها و جریان های مالی، اعم از بودجه بندی، پرداخت ها، دریافت ها، مدیریت اموال و سرمایه ها، به شکل شفاف و قابل پیگیری ثبت شوند. سیستم حسابداری شهرداری با تمرکز بر اصول و مقررات مالی، ضمن مدیریت صحیح منابع و هزینه ها، امکان برنامه ریزی مالی مستمر و دقیق را نیز فراهم می سازد.
مدیر امور مالی که مطابق ماده ۷۹ قانون شهرداری در کنار شهردار به عنوان ذیحساب فعالیت می کند، مسئول نظارت بر تمامی واحدهای مالی و شعبه های شهرداری است. وظایف این مدیر شامل تهیه برنامه عملیات مالی، تنظیم گزارش های مالی و ترازنامه ها، بررسی و کنترل کیفیت اجرای بودجه، و راهنمایی کارکنان مالی در اجرای مقررات و دستورالعمل ها می شود. همچنین، امضای چک ها و اسناد پرداخت، نظارت بر مناقصه ها و مزایده ها، بررسی قراردادها و اعمال اختیارات محول شده از شهردار، جزو اختیارات و وظایف مدیر امور مالی است. در شهرداری های بزرگ تر، به منظور مدیریت بهتر حجم بالای فعالیت های مالی، تیمی از حسابداران و کارمندان مالی به همکاری با ذیحساب اختصاص می یابند تا عملیات مالی به صورت دقیق و مستمر انجام شود.
سازمان مالی شهرداری ها شامل بخش های بودجه و اعتبارات، درآمد، حسابداری، خزانه، تدارکات یا کارپردازی، حسابرسی داخلی و مدیریت اموال است. واحد بودجه و اعتبارات مسئول تدوین و کنترل بودجه شهرداری است و تضمین می کند که تخصیص منابع به موقع و مطابق برنامه صورت گیرد. واحد درآمد وظیفه جمع آوری و نگهداری اطلاعات منابع درآمدی، صدور ابلاغ های عوارض، وصول درآمدها، و رسیدگی به عوارض معوقه و اعتراضات مودیان را بر عهده دارد. واحد حسابداری مسئول ثبت و نظارت بر هزینه ها، اسناد پرداختی، لیست های حقوق و دستمزد، حساب های انبار و درآمد و هزینه های شهرداری است و اطلاعات مالی را در دفاتر روزنامه، معین و کل ثبت می کند.
واحد خزانه با تمرکز بر وصول و توزیع درآمدها، مدیریت حساب های بانکی و پرداخت مالیات ها و بیمه های مقرر، عملیات نقدی شهرداری را ساماندهی می کند. بخش تدارکات و کارپردازی نیز وظیفه صدور برگ سفارش و خرید، انجام مناقصه و مزایده، برآورد هزینه ها، تهیه قراردادها و نظارت بر انبارها و اموال شهرداری را بر عهده دارد. واحد حسابرسی داخلی با بررسی صحت عملیات مالی و انطباق آن با قوانین و مقررات، نقش مهمی در تضمین صحت و شفافیت عملکرد مالی ایفا می کند. واحد مدیریت اموال نیز به ثبت و کنترل دارایی ها، استهلاک اموال و تهیه گزارش های سالانه می پردازد تا دارایی های شهرداری به طور صحیح مدیریت شوند.
سیستم حسابداری شهرداری ها با تمرکز بر هماهنگی بین واحدهای مختلف مالی، ثبت دقیق عملیات، کنترل بودجه و مدیریت اموال و درآمدها، چارچوبی کامل برای اداره مالی شهرداری ها فراهم می آورد. این سیستم موجب شفافیت در جریان های مالی، امکان برنامه ریزی مستمر، کنترل دقیق منابع و مصارف و ایجاد ساختار منظم و پاسخگو در مدیریت مالی شهرداری ها می شود. ثبت صحیح اطلاعات مالی، تهیه گزارش ها و صورت های مالی و رعایت اصول و مقررات مربوطه، عملکرد مالی شهرداری ها را در راستای اهداف اقتصادی و مدیریتی سازمان بهینه می کند و تضمین می کند که منابع عمومی به شکل بهینه و مؤثر مدیریت شوند.
فهرست مطالب:
مقدمه
بخش اول: سازمان مالی شهرداری ها
۱- بودجه و اعتبارات
۲- درآمد
۳- حسابداری
۴- خزانه
۵ – تدارکات یا کارپردازی
۶- حسابرسی داخلی
۷- اموال
۸- شعب و تعداد کارکنان امور مالی
بخش دوم: سرفصل حسابهای دفتر کل و دفتر معین
دفتر معین درآمد
دفتر معین هزینه
بخش سوم: حسابداری اموال
اداره امور اموال شهرداری
ثبت اموال در دفاتر
تهیه گزارش سالانه اموال و ثبت آنها در دفاتر
استهلاک اموال
بخش چهارم: سازمان و طرز گردش کار حسابرسی در شهرداریها
۱- انتخاب مدیر مالی یا رئیس حسابداری
۲- انتخاب حسابرس داخلی
۳- تشکیل گروه حسابداران متخصص
۴ـ واحد حسابرسی شهرداریها در وزارت کشور
بخش پنجم: حسابرسی داخلی
برنامه حسابرسی
پرسشنامه حسابرسی
در مورد اموال و ماشین آلات
در موارد اوراق بهادار وسایر سرمایه گذاریها
در مورد وجوه نقدی و حساب جاری
در مورد حسابهای دریافتی (بدهکاران) و اسناد دریافتی
در مورد موجودیها
در مورد خریدها
در مورد پیش پرداخت بیمه
در مورد اسناد پرداختی
در مورد حسابهای پرداختی (بستانکاران)
در مورد درآمد ها
در مورد حقوق و دستمزد
در مورد هزینه ها
بخش ششم: برنامه و فعالیتها
طبقه بندی درامد شهرداری ها و شماره قرارداری آنها
لزوم رعایت فهرستهای طبقه بندی و شماره های قراردادی آنها
مبنا قرار دادن برنامه در تنظیم بودجه
حقوق
طریقه پرداخت مساعده
اضافه کار
محدودیتهای تراز عملیات
مراحل کشف اشتباهات
چگونگی اصلاح اشتباهات در دفاتر
عملیات حسابداری پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین
نحوه پرداخت
عملیات حسابداری سپرده ها (حسابهای مستقل برای وجوه سپرده)
عملیات حسابداری درآمد و هزینه اختصاصی (حسابهای مستقل برای درآمد و هزینه اختصاصی)
عملیات حسابداری بانک و تهیه صورت مغایرت بانکی
صورت مغایرت بانکی
تعریف صورت مغایرت