مقاله رویکرد JIT و تاثیر آن بر فروش و مشتریان

چکیده
این مقاله به بررسی رویکرد تولید به هنگام یا JIT و تأثیر آن بر عملکرد فروش و تجربه مشتریان می پردازد. در متن، اصول مدیریت موجودی، برنامه ریزی تولید و زمان بندی دقیق سفارشات مورد بررسی قرار گرفته است. رویکرد JIT با کاهش موجودی های اضافی، هماهنگی بهتر بین تولید و تقاضای بازار و افزایش دقت در تحویل محصولات، اثرات مستقیم بر کارآیی عملیات و رضایت مشتریان ایجاد می کند. همچنین نقش ادغام JIT با سیستم های برنامه ریزی منابع مانند MRPII و تأثیر آن بر بهینه سازی فرآیندهای خرید، تولید و توزیع مورد تحلیل قرار گرفته است.

مقدمه
مدیریت تولید و موجودی در صنایع مدرن همواره با چالش تعادل میان کارآیی عملیاتی، هزینه های تولید و رضایت مشتریان همراه بوده است. در این میان، رویکرد JIT یا تولید به هنگام به عنوان یکی از مهم ترین سیستم های مدیریت موجودی و زمان بندی تولید مطرح شده است که هدف اصلی آن کاهش ذخیره های غیرضروری و هماهنگی دقیق با نیاز بازار است. این رویکرد بر اساس اصول بهینه سازی جریان مواد، کاهش ضایعات و بهبود زمان تحویل محصولات طراحی شده است و در نتیجه، تأثیر مستقیمی بر نحوه عملکرد فروش و تجربه مشتریان دارد.

در سیستم های سنتی تولید و انبارداری، موجودی کالا به عنوان نوعی سرمایه غیرقابل استفاده تلقی می شود که نگهداری آن نیازمند صرف هزینه، فضا و مدیریت دقیق است. به طور معمول، تولیدکنندگان برای جلوگیری از کمبود کالا و پاسخ به نوسانات تقاضا، موجودی های اضافی را در انبار نگهداری می کنند. این روش می تواند منجر به افزایش هزینه سرمایه گذاری، فضای انبار، ضایعات مواد و محصولات و کاهش بازدهی عملیاتی شود. JIT با جایگزین کردن موجودی اضافی با اطلاعات دقیق و به موقع، توانسته است این معضل را تا حد زیادی کاهش دهد. در این رویکرد، اطلاعات مربوط به نیاز واقعی بازار و زمان تحویل محصولات به صورت مستمر و دقیق جمع آوری و پردازش می شود تا میزان تولید و سفارشات با تقاضا هم زمان شود.

اصلی ترین اثر JIT بر فروش، کاهش تأخیر در تحویل و افزایش قابلیت پاسخگویی به سفارشات مشتریان است. با کاهش موجودی های اضافی و تولید مطابق با تقاضا، امکان ارسال به موقع کالا افزایش یافته و احتمال کسری موجودی یا تحویل دیرهنگام کاهش می یابد. این تغییر باعث می شود که جریان سفارشات به صورت پیوسته و منظم مدیریت شود و محصولات در زمان مناسب به دست مشتری برسند. همچنین کاهش زمان انتظار، انعطاف پذیری در تولید و پاسخ سریع به تغییرات بازار، موجب افزایش دقت در پیش بینی فروش و هماهنگی بهتر میان تولید و تقاضای مشتری می شود.

JIT نه تنها بر فرآیند تولید، بلکه بر عملیات خرید و تدارکات نیز تأثیرگذار است. در این سیستم، سفارشات خرید با توجه به نیاز واقعی تولید برنامه ریزی می شوند و نگهداری موجودی اضافه به حداقل می رسد. این امر باعث می شود که سرمایه گذاری بر موجودی کاهش یابد و جریان نقدینگی در فرآیند تولید بهبود یابد. علاوه بر این، کاهش حجم سفارشات اضافی و هماهنگی زمان تحویل کالا با برنامه تولید، فضای انبار و هزینه های مرتبط با نگهداری کالاها را نیز بهینه می کند. از دیدگاه مالی، این رویکرد موجب افزایش بازگشت سرمایه و بهره وری دارایی ها می شود و اثر مستقیمی بر سودآوری عملیات دارد.

یکی دیگر از جنبه های مهم JIT، ادغام آن با سیستم های برنامه ریزی منابع مانند MRPII است. ترکیب JIT و MRPII، امکان هماهنگی دقیق میان تقاضای بازار، برنامه ریزی مواد و ظرفیت تولید، مدیریت موجودی و توزیع منابع را فراهم می کند. این ادغام باعث می شود فرآیندهای خرید، تولید و توزیع بهینه شوند و تمامی اجزای زنجیره تأمین با حداقل ضایعات و حداکثر دقت عمل کنند. به همین دلیل، بهره گیری از روش های مدرن در برنامه ریزی مواد و منابع، همراه با تولید به هنگام، نقش کلیدی در بهبود عملکرد عملیاتی و افزایش کیفیت خدمات به مشتریان دارد.

به طور کلی، رویکرد JIT تغییرات بنیادینی در مدیریت موجودی و تولید ایجاد کرده است که اثرات آن به وضوح بر فروش و تعامل با مشتریان مشهود است. کاهش ضایعات، هماهنگی بهتر با تقاضای بازار، ارسال به موقع محصولات، انعطاف پذیری در تولید و افزایش دقت پیش بینی تقاضا از جمله مزایای اصلی این رویکرد هستند. مقاله حاضر تلاش می کند مبانی علمی و عملی JIT، مراحل اجرای آن و تأثیرات آن بر فروش و تجربه مشتریان را به صورت جامع بررسی کند تا تصویری روشن از ارزش این رویکرد در مدیریت مدرن ارائه دهد.

فهرست مطالب
مدیریت موجودی چیست؟ ۱
کارآتر شدن برنامه زمان بندی ۱۴
تعیین موجودی مورد نیاز: ۱۶
نقش ذخیره اطمینان: ۱۷
تحویل محصولات: ۱۸
تدارکات: ۱۹
انواع سیستمهای توزیع: ۲۰
فرآیند تعیین احتیاجات ناخالص تا خالص ۲۲
نقطه سفارش فازی- زمانی (TPOP): 22
مرکز توزیع (DRP) سطح سفر ۲۳
نیازهای ناخالص: ۲۳
موجودی در دست و برنامه ریز شده: ۲۳
نیازهای خالص ۲۴
زمان انتظار: ۲۵
مرحله فاز بندی زمان تعدیل زمان انتظار: ۲۵
صدور سفارش برنامه ریزی شده: ۲۶
تقاضای وابسته: ۲۷
بهبود نگهداری محیط کار: ۲۷
بهبود نقل و انتقال مواد: ۲۸
MRPII، MRPI 33
ترکیب JIT و MRPII 33
موارد برتر نظام تولید به هنگام نسبت به سیستم MRPII: 34
ادغام JIT، MRPII: 35
نخستین روش ادغام JITو MRPII 36
روش  دوم ادغام MRPII و JIT: 37
روش سوم ادغام JITو MRPII : 40
سوابق دقیق فهرست موجودی: ۴۳
سوابق دقیق فهرست موجودی: ۴۴
سفارشات خرید معوقه: ۴۴
زمان انتظار برای تولید هر قطعه: ۴۴
برنامه ریزی مواد و قطعات MRP: 45
برنامه ریزی برای ظرفیت: ۵۰
برنامه ریزی برای توزیع منابع (DRP): 51
منبع مواد اولیه و قطعات: بازرسی مواد وارده: ۵۵
رویه های کاری JIT: 59