مقاله در مورد معماری پایدار

مقدمه:
معماری پایدار به عنوان یکی از مفاهیم برجسته معماری معاصر، در بستر تحولات عمیق زیست محیطی، اقتصادی و فرهنگی قرن اخیر شکل گرفته است. این رویکرد حاصل تغییر نگاه انسان به محیط پیرامون خویش و پیامدهای گسترده فعالیت های صنعتی بر نظام زیست جهانی است. معماری پایدار یا معماری محیطی، بر طراحی و ساخت بر اساس ملاحظات محیطی استوار است و در آن استفاده از مصالح بومی و محلی، کاهش مصرف منابع، توجه به چرخه های طبیعی و هم زیستی با اقلیم نقش محوری دارد. پیدایش این مفهوم هم زمان با گسترش اندیشه توسعه پایدار، نشان دهنده پیوند عمیق میان معماری و سرنوشت محیط زیست انسانی است.

نقطه عطفی که نگاه بشر به سیاره زمین را دگرگون ساخت، سال 1966 میلادی بود؛ زمانی که نخستین تصاویر کره زمین از فضا مخابره شد. این تصاویر، زمین را نه به عنوان منبعی بی پایان، بلکه به مثابه سیستمی محدود، شکننده و در عین حال قابل مدیریت نشان دادند. چنین برداشتی زمینه ساز شکل گیری جنبش های محیط زیستی و طرح مفهوم پایداری به عنوان یک نگرش فراگیر شد. در این چارچوب، پایداری صرفا یک رویکرد فنی یا مهندسی نیست، بلکه نوعی نگرش اخلاقی به نحوه زیست انسان در ارتباط با طبیعت و سایر ارکان هستی به شمار می رود.

با گسترش شهرنشینی و توسعه صنعتی، ساختمان ها به یکی از اصلی ترین عوامل مصرف انرژی و منابع طبیعی تبدیل شدند. آمارها نشان می دهد بخش قابل توجهی از سوخت های فسیلی در فرآیند ساخت، بهره برداری و نگهداری ساختمان ها مصرف می شود؛ مسئله ای که پیامدهای آن در قالب آلودگی های زیست محیطی، تغییرات اقلیمی و کاهش کیفیت زیست انسانی آشکار شده است. از این رو، معماری پایدار به عنوان واکنشی منطقی به شرایط عصر صنعت، جایگاهی ویژه در جریان های معماری معاصر یافته است.

مفهوم معماری پایدار دربرگیرنده مجموعه ای از اصول و قواعد مشخص است که در سه محور اساسی قابل طرح است: صرفه جویی در منابع، طراحی برای بازگشت به چرخه زندگی و طراحی برای انسان. صرفه جویی در منابع به کاهش مصرف انرژی، آب و مصالح غیر قابل تجدید می پردازد. طراحی برای بازگشت به چرخه زندگی، به قابلیت بازیافت، دوام و انعطاف پذیری بناها توجه دارد و طراحی برای انسان، آسایش، سلامت و ارتباط فضایی انسان با محیط طبیعی را مد نظر قرار می دهد. این اصول، معماری را از یک فعالیت صرفا کالبدی فراتر برده و آن را به کنشی اثرگذار در نظام زیست جهانی بدل می سازد.

درک محیط زیست در معماری پایدار، محدود به عناصر طبیعی نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل طبیعی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را شامل می شود. محیط زیست فضایی است که در آن طبیعت، انسان، فرهنگ و ساختارهای اجتماعی در تعامل مداوم قرار دارند. بر هم خوردن تعادل هر یک از این عناصر، پیامدهایی فراتر از یک حوزه خاص به همراه دارد. تحولات شتاب زده عصر صنعت اگر چه بسیاری از نیازهای بشر را پاسخ داده، اما در عین حال موجب گسست میان انسان و محیط پیرامون شده است؛ گسستی که آثار آن در بحران های زیست محیطی، اجتماعی و حتی سیاسی قابل مشاهده است.

محدود بودن منابع طبیعی و کاهش منابع قابل تجدید، زمینه ساز بروز تنش ها و اختلافات در بسیاری از مناطق جهان شده است. بهره برداری بی رویه از منابع، تعادل های زیستی را بر هم زده و آینده نسل های بعدی را با ابهام های جدی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، پایداری به عنوان مفهومی بنیادین مطرح می شود که بر تامین نیازهای نسل کنونی بدون نادیده گرفتن حقوق نسل های آینده تاکید دارد. این مفهوم، بنیان توسعه در جهان معاصر محسوب می شود و معماری، به عنوان یکی از ماندگارترین و گسترده ترین مداخلات انسانی در طبیعت، ناگزیر در کانون این نگرش قرار می گیرد.

ساختمان ها نه تنها چهره فیزیکی زمین را دگرگون می کنند، بلکه الگوهای مصرف، سبک زندگی و کیفیت زیست انسان را نیز شکل می دهند. از این منظر، معماری پایدار بازتابی از تلاش انسان برای بازتعریف رابطه خویش با طبیعت در عصر جدید است؛ رابطه ای که بر پایه سازگاری، هم زیستی و احترام به نظام های طبیعی استوار شده و در دل تحولات جهانی، به یکی از شاخص ترین جریان های فکری و عملی معماری معاصر تبدیل شده است.

فهرست مطالب
مقدمه
از محافظت تا سازگاری با طبیعت
معماری پایدار: تعاریف و مفاهیم
1-2. محیط پایدار
از منظر بوم شناختی:
از منظر اجتماعی – فرهنگی:
از منظر اقتصادی:
2-2. معماری پایدار
الف. بحران انرژی – دهه 70 میلادی (حوزه سیاسی – اقتصادی)
نقد دوالیزم تفکر مدرن
رویکردهای پوزیتیوستی (یافت باوری) و فروکاهشی
و…