مقاله درباره اهرام ثلاثه مصر

چکیده
اهرام ثلاثه مصر، یکی از شگفت انگیزترین یادگارهای تاریخ بشر، نه تنها نماد تمدنی کهن و پیشرفته اند، بلکه گره خورده به رمز و رازهایی هستند که پس از گذشت هزاران سال همچنان ذهن پژوهشگران را به خود مشغول کرده است.

این بناهای عظیم در فلات جیزه، در نزدیکی قاهره امروزی، آرامگاه هایی سلطنتی برای سه فرعون قدرتمند دوران پادشاهی کهن بوده اند: خوفو، خفره و منکورع. شیوه ساخت این سازه های بی بدیل، ویژگی های معماری آن ها، مصالح به کاررفته و فناوری هایی که برای جابه جایی و چینش بلوک های چند تنی مورد استفاده قرار گرفته، از مهم ترین موضوعاتی است که این مقاله به بررسی آن می پردازد. هدف پژوهش حاضر، ارائۀ نگاهی جامع، تاریخی و علمی به اهرام ثلاثه است؛ بناهایی که همچنان تنها بازماندگان عجایب هفت گانه جهان باستان به شمار می روند و رازهای متعددی را در دل خود جای داده اند.

مقدمه
مصر سرزمینی است که نامش با تاریخ، رازآلودگی و تمدنی باشکوه گره خورده است. در میان تمام نشانه های بجا مانده از دوران باستان، هیچ اثری به اندازۀ اهرام ثلاثه جیزه توانایی حیرت زده کردن انسان را ندارد. این بناهای عظیم که هزاران سال پیش برپا شده اند، امروز همچون نمادی از نبوغ معماری و قدرت سازماندهی مصر باستان بر فراز فلات جیزه ایستاده اند و هر سال میلیون ها گردشگر و پژوهشگر را از سراسر جهان به خود جذب می کنند. بدون شک، اهرام ثلاثه تنها یادگاری های پابرجای عجایب هفت گانۀ دنیای باستان هستند و به همین دلیل، جایگاهی بی بدیل در تاریخ مهندسی و فرهنگ انسانی دارند.

جیزه، منطقه ای در شمال مصر و در حاشیۀ غربی رود نیل، محل استقرار این سه هرم باشکوه است. باستان شناسان قدمت این منطقه را حدود پنج هزار سال تخمین می زنند؛ دوره ای که فراعنه با اقتدار کامل، جامعه مصر را اداره می کردند. این دوران، شاهد شکل گیری برخی از عظیم ترین سازه های تاریخ بشری است؛ سازه هایی که نه فقط آرامگاه هایی سلطنتی، بلکه نماد اعتقادات، قدرت سیاسی و دانش مهندسی آن عصر بودند. هرچند قرن ها درباره کاربرد حقیقی این اهرام افسانه های مختلفی مطرح شد، اما پژوهش های جدید نشان می دهد که این بناهای عظیم، محل دفن سه فرعون تأثیرگذار از سلسله چهارم مصر هستند؛ فرعون هایی که فرمان ساخت سازه هایی داده اند که عظمتشان هنوز هم از بسیاری از فناوری های امروز فراتر می نماید.

از میان این سه هرم، هرم خوفو بزرگ ترین و کهن ترین است. این سازه شگفت انگیز که به فرمان خوفو، پادشاهی که در حدود ۲۶۰۰ سال پیش از میلاد حکومت می کرد، ساخته شد، زمینی بسیار وسیع را دربر می گیرد و ارتفاع اولیه آن نزدیک به ۱۴۶ متر بوده است؛ ارتفاعی که با گذشت زمان و فرسایش طبیعی، امروز به حدود ۱۳۷ متر رسیده است. بنا بر منابع تاریخی، ساخت این هرم با نظارت یکی از نزدیکان خوفو به نام «همیونو» صورت گرفته و نتیجه کار، سازه ای است که از هزاران بلوک سنگی عظیم تشکیل شده؛ بلوک هایی که هرکدام وزنی حدود ۲ تا ۳ تن دارند. در زمان ساخت، نمای بیرونی این هرم از سنگ آهک سفید صیقلی پوشیده شده بود و بازتاب نور خورشید بر این سطح درخشان، جلوه ای تقریباً اسرارآمیز به آن می بخشید.

هرم خفره، دومین هرم جیزه، اندکی از هرم خوفو کوچکتر است. با این حال، به دلیل قرار گرفتن بر سطحی اندکی مرتفع تر، برخی بازدیدکنندگان آن را بلندتر از هرم بزرگ می بینند. بخشی از پوشش آهکی اصلی این هرم هنوز در قسمت بالایی قابل مشاهده است و همین ویژگی آن را متمایز می سازد. سومین و کوچک ترین هرم متعلق به فرعون منکورع است؛ پادشاهی که نسبت به دو فرعون پیش از خود دوران حکومتی کوتاه تر داشت، اما آرامگاه او نیز همچنان آثاری از مهارت و زیبایی معماری آن دوران را در خود حفظ کرده است.

یکی از بزرگ ترین پرسش هایی که همواره ذهن محققان را به خود مشغول کرده، چگونگی جابه جایی و چینش بلوک های سنگی عظیم در این سازه هاست. نظریه های متعددی در این زمینه وجود دارد. برخی پژوهشگران معتقدند کارگران سنگ ها را بر روی تنه درختان می غلتاندند، برخی دیگر به استفاده از رمپ های شیب دار اشاره می کنند، و گروهی نیز اعتقاد دارند که مرطوب کردن شن های مسیر باعث کاهش اصطکاک می شده و سنگ ها همچون سورتمه روی سطح لغزنده حرکت می کرده اند. با اینکه هیچ سند قطعی این روش ها را تأیید نکرده است، اما شواهد نشان می دهد که مهندسان مصر باستان درک خارق العاده ای از قوانین فیزیکی داشته اند و با سازماندهی دقیق نیروی کار، توانسته اند چنین سازه هایی را در مدت زمانی معقول به پایان برسانند.

رازهای فراوانی که پیرامون این سه هرم مطرح است، همچنان جذابیت آنها را حفظ کرده و موجب شده است که اهرام جیزه نه تنها بخشی از تاریخ معماری، بلکه موضوعی دائمی در حوزه باستان شناسی، مهندسی سازه، نجوم و حتی علوم زمین باشند. این سازه ها بازتابی از باورهای مذهبی، ساختار اجتماعی و پیشرفت علمی مصر باستان اند و هر سنگ آنها حکایتی از نبوغ بشری را روایت می کند.