این مقاله در مورد کارخانه اجاق گاز است و به بررسی کنترل مواد اولیه، مراحل تولید، رنگ آمیزی، مونتاژ، انواع قطعات و تجهیزات و استانداردهای کیفیت اجاق های گاز می پردازد.

1- کنترل مواد اولیه
مواد اولیه مورد نیاز در کارخانه به انبار انتقال داده می شود و در آنجا نگهداری می شود و توسط واحد کنترل کیفیت بازرسی می شود . در انبار از مواد اولیه وارده از نظر نوع تعداد و قیمت لیست تهیه شده وارد کامپیوتر می شود .
کلا مواد اولیه موجود در انبار به دو دسته تقسیم می شوند :
1-1 مواد اولیه مورد نیاز که توسط خود کارخانه ساخته می شود : این مواد بر حسب نیاز کارخانه ساخته و شرایط استاندارد را دارا می باشد . با وجود اینکه این قطعات توسط خود کارخانه ساخته شده و در ساخت آن واحد کنترل کیفیت نظارت دارد . اما برای اطمینان در کیفیت بهتر و بالاتر دوباره کنترل کیفیت می شود این قطعات عبارتند از :
1-1-1 لولا : لولا در درب اجاقها استفاده می شود . این قطعه توسط مهندسین کارخانه طراحی شده و با توه به فرمولهای مقاومت مصالح بر حسب نیروی کشش که باید داشته باشد (تحمل کند) ساخته می شود .
ویژگیهای لولا از نظر کیفیت : ورق استفاده شده در ساخت آن بر طبق استاندارد باید ورقی به ضخامت 1mm به بالا باشد تا استحکام کافی را داشته باشد . و همچنین ویژگیهای یک ورق خوب و سالم را داشته باشد .
متر لولا باید بر حسب مورد استفاده لولا انتخاب شده و کشش و تحمل لازم را داشته باشد .
1-1-2 لوله ها : به دو دسته لوله اصلی و فرعی تقسیم می شوند .
لوله اصلی : لوله ای است که شیرها روی آن بسته می شوند . این لوله ها از نظر استاندارد باید شرایط زیر را دارا باشند : لوله اصلی انشعاب دهنده باید حتماً از نوع فولادی سخت باشند .
لوله فرعی : لوله ای که به انتهای شیر بسته می شود . لوله های فرعی می توانند از نوع سخت نیمه سخت فولادی مسی و یا آلومینیومی باشند . لوله های فولادی می توانند از نوع درزدار و یا بدون درز بوده و حداقل ضخامت آنها نباید از 2.1 میلیمتر کمتر باشد و لازم است جنس آنها ضد زنگ و یا دارای پوشش از مواد زنگ نزن و مقاوم در برابر حرارت باشد . لوله هایی که شیر و سر شیلنگی فقط به وسیله بست و اتصالات غیر دنده پیچ بر روی آنها سوار می شود تا ضخامت 1.4 میلیمتر نیز قابل قبول است . لوله های فولادی که به عنوان لوله اصلی برای انشعاب لوله های گاز مشعل ها به کار می رود باید دارای ضخامت کافی باشد تا بتوان حداقل دنده برای اتصال شیر پیلوت و لولهای انشعاب و غیره در آنها ایجاد نمود . در صورتی که ضخامت لوله برای ایجاد تعداد دنده های لازم کافی نباشد به طرق دیگری از قبیل اتصال مهره و امثال ان تعداد دنده لازم برای اتصال ایجاد گردد . همچنین در صورت استفاده از لولهای آلومینیومی نیمه سخت این لوله ها نباید در معرض تماس با مواد خورنده و یا ریزش مکرر مایعات صدمات فیزیکی قرار داشته و یا بوسیله پوشش مناسب در مقابل مواد خورنده محافظت شوند .
لولهای موجود در شرکت لوله کنار 3 شعله 2 . 2.5 لوله وسط 3 شعله 2.5 لوله کنار 5 شعله 2 و 2.5 لوله راست و لوله چپ 5 شعله 2 و 2.5 لوله کنار و چپ راست 5 شعله همکف 2و 2.5 …..
کنترل کیفیت لوله ها ک 1- از نظر جنس ضخامت ، قطر و پوش (رنگ کوره ای ، آبکاری ) از لوله های سنگین باید استفاده شود . 2- از نظر عدم نشتی بعد از بستن شیرها که به ترتیب زیر می باشد :
بعد از ساخت لوله اصلی و تایید کیفیت آن شیرها که قبلا از نظر نشتی تست شده اند روی آن بسته شده و سر لوله را که باز می باشد به شیلنگ گاز وصل می کنند و لوله را در وان آب قرار می دهند . در این قسمت هم لوله از نظر نشتی تست می شود و هم شیرها (در صورت نشتی داشتن ، حبابهای گاز ؟سطح آب می آیند ) و در آخر هم که لوله های فرعی به شیر و لوله اصلی بسته می شوند و سر شعله نیز بسته شده اند تست نشت گاز با اتصال شیلنگ گاز به لوله اصلی لوله های فرعی نیز همزمان با شیرها و لوله اصلی تست می شوند بنابراین تست لوله ها در چند مرحله برای اطمینان بیشتر در کنترل کیفیت صورت می گیرد .
1-2 مواد اولیه که از شرکت ها و کارخانجات دیگر خریداری می شوند .
این مواد به دو دسته مواد اولیه شیمیایی و غیر فعال شیمیایی تقسیم می شوند .
چگونگی خرید و نحوه سفارش مواد اولیه : مواد اولیه با توجه به مقدار مصرفی و تعداد تولید (مقدار روزانه ، ماهانه که در خط و تولید و مونتاژ مصرف می شوند ) این مواد توسط مسئولین هر قسمت به انبار سفارش داده شده و انبار لیست سفارش را به مدیر تدارکات تحویل می دهد تا مواد لازم خریداری شوند . سفارش مواد اولیه باید به موقع قبل از اتمام مواد قبلی صورت بگیرد در غیر این صورت کنترل کیفیت به موقع و به خوبی انجام نمی گیرد .
خریداری باید به دو صورت انجام پذیرد :
1- مواد اولیه ای که برای اولین بار از یک شرکت سفارش داده می شود : باید چند نمونه از محصولات آن توسط واحد کنترل کیفیت از نظر استاندارد و سایر ویژگیها آزمایش شود و بعد خریداری صورت بگیرد .
1- مواد اولیه ای که به صورت مداوم از یک شرکت خریداری می شود .
مواد اولیه خریداری شده قبل از بارگیری باید توسط واحد کنترل کیفیت تایید شده و بعد تخلیه صورت بگیرد . مواد اولیه با توجه به شرایطی که کارخانه سازنده آن سفارش کرده باید در انبار نگهداری شود تا از کیفیت آن کاسته نشود .
1-2-1 مواد اولیه شیمیایی
مواد اولیه شیمیایی اغلب موادی هستند که در واحد نقاشی و بر حسب نیاز در سایر قسمتهای کارخانه مورد استفاده قرار میگرند . این مواد توسط واحد شیمی سفارش و کنترل می گردند و فرم مربوط به آن توسط این قسمت پر می شود .
این مواد عبارتند از : رنگ کوره ای ، رنگ روغنی ، رنگ فوری و …
کنترل کیفیت : از آنجاییکه هدف هر واحد تخصصی ایجاد شرایط بهینه کار و بهره وری بیشتر می باشد . واحد شیمی نیز به دنبال تهیه مواد با بهترین کیفیت و مناسب ترین قیمت می باشد . ضمن اینکه شرایط انجام کار متناسب با نوع امکانات تغییر می کند . بدین لحاظ ضمن ارتباط با شرکتهای مختلف و استفاده از تجربیات آنها در بهینه کردن خط نمونه های مواد چربی گیر و فسفات را گرفته و در حد آزمایشگاهی آزمونهای لازم را انجام می دهد . یعنی دقیقاً شرایط عینی و واقعی در مقیاس آزمایشگاهی پیاده می شود و در صورت تایید اقدام به خرید صورت می گیرد . ضمن اینکه بعد از خریداری مواد مذکور شرایط انبارداری مواد که توسط سازنده توصیه می گردد نیز مرتبا کنترل می گردد .
نظیر کارهایی که به هنگام خریداری نمونه های مواد شیمیایی انجام می شود برای رنگ نیز کلیه آزمایشات استاندارد رنگ (سنجش ویسکوزیته ، سختی و …) و نیز آزمایشات استاندارد بر فیلم رنگ ( ضخامت لایه رنگ ، براقیت ، خش ، خمش و ضربه و … ) انجام می گیرد و در صورت تایید خریداری می شود .
بخشی از قطعات اجاق گاز بواسطه اینکه درمعرض حرارت می باشند (از جمله صفحه رویه ، شبکه ها و…) دارای پوشش لعاب می باشند و از آنجائیکه مقرواحد لعاب در شرکت مستقر نمی باشد این کار توسط شرکت دیگر انجام شده و توسط واحد شیمی کنترل و بازرسی می شود .
1-2-2 مواد اولیه غیر شیمیایی
1-2-2-1 مواد اولیه ای که به صورت مستقیم در تولید استفاده می شوند .
1-2-2-2 مواد اولیه ای که به صورت غیر مستقیم در تولید استفاده می شوند (یا در محصول)
1-2-2-1 این مواد به ترتیب زیر می باشند .
1- انواع ورق با ضخامت های متفاوت مانند ورق 3,2.5,1.5,80,75,70,60,50 ورقها بر حسب مقدار کشش و مقاومت آنها خریداری می شوند . بسته به اینکه ورقها از کجا خریداری می شوند و چه سابقه ای دارند کنترل کیفیت آنها صورت می گیرد . کنترل کیفیت ورقها از نظر خش نداشتن ، یکنواخت بودن ، صاف و سالم بودن (چروک نداشتن ) سیاه نبودن (به خاطر حرارت زیاد بعضی قسمت ها تغییر رنگ داده کدرتر از سایر قسمتها است و به اصطلاح سوخته شده ) سوراخ نداشتن ، زنگ تر ده بودن ، بریده بریده نبودن لبه های آن .
ورقها نباید سرکجی داشته باشند یعنی کاملا مستطیل باشند برای کنترل ورقها از نظر سرکجی می توان از گونیا برای گوشه های آن استفاده نمود .
مقدار کشش ورق باید بر حسب مورد استفاده (پرسکاری ، خمکاری و …) و ابعاد ورق باید به گونه ای سفارش داده که حداقل ضایعات را داشته باشد . ورقها از دو کارخانه ذوب آهن اصفهان و اوکراین خریداری می شود . ورقهایی که از ذوب آهن اصفهان خریداری می شود چرب و مقاومت آنها بیشتر است و با توجه به سابقه آن سرکجی کمتری دارد از این ورق برای پرسکاری استفاده می شود . ورقهای ساخت اوکراین اصلا ضایعات ندارند و ابعاد آنها کاملا استفاده می شود این ورقها خشک بوده و چون مقاومت کمتری دارند در خمکاری استفاده می شوند . ورقها قبل از وارد شدن به خطر باید توسط واحد کنترل کیفیت بازرسی شوند .
مشخصات ورق از نظر استاندارد : ضخامت ورقهای آهن و اجزای فولادی اسکلت اجاق باید حداقل 5/0 میلی متر باشد (در صورتیکه لعاب نداشته باشد ) هر گاه ورقهای اجزاء اجاق از فلز یا آلیاژهای ضد زنگ ساخته و یا از ورقهای آهنی لعاب داده شده باشند به نحوی که دوام و مقاومت آنها به پایه ورق فولادی mm5/0 رسیده باشد منظور فوق تامین خواهد شد .
2- انواع سرشعله : سرشعله چدنی بر حسب قطر سوراخ وسط 20 , 15,5 , 16 cm از نظر کنترل کیفیت باید دارای شرایط زیر باشند : پلیسه نداشتن ، بند نبودن ممک هاشکسته نبودن ممک هاو نداشتن ماسه داخل ممک ها و خود چدنی و خراب نبودن رزوه ها ، سر شعله آلومینیوم دایکاست و کف پر و سر شعله برنجی حلقه ای متوسط و بزرگ تمام سر شعله ها باید به گونه ای رزوه شده باشند که کاملا منطبق بر لوله های فرعی باشند و خوب بسته شوند سر شعله ها از نظر رزوه داشتن و خراب نبودن رزوه حائز اهمیت می باشند .
شرایط از نظر استاندارد : فلزاتی که در ساختمان بدنه اصلی مشعل و همچنین قسمتهای مختلف آن از قبیل سر مخلوط کننده لوله مخلوط کننده و شعله پخش کن بکار می روند باید محکم و با دوام بوده و نقطه ذوبشان از 510C سانتیگراد کمتر نباشد . سوراخهای شعله پخش کن باید توسط ماشین و با اندازه های معین ساخته شود .
هر یک از مشعلهای فوقانی باید حداکثر با اختلاف mm3 با سوراخ وسط بشقاب زیر خود هم مرکز باشند .
3- انواع پولکی (لعابی ، فلزی ، پلاستیکی ) : کنترل آن از نظر رنگ لعاب کم و زیاد نبودن رنگ و ترک نخوردن صورت می گیرد .
4- انواع زیر شعله (معمولی ، لعابی ، شومینه کوچک و بزرگ ) : این هم از نظر لعاب کنترلمی گردد .
5- انواع شیشه : شیشه ها از نظر کنترل کیفیت باید دارای شرایط زیر باشند .
شفاف ، براق و یکنواخت باشند . شکستگی و پریدگی نداشته باشند و دو رنگ استفاده شده در آن از هم تفکیک شده باشند و پاشیدگی رنگ نداشته باشد .
6- انواع سرکلید : باید بر شیر مربوطه منطبق باشد و سالم باشد .
7- انواع شبکه : شبکه ها به خاطر استفاده شدن در روی صفحه رویی اجاق گاز باید رنگ لعاب بخورند تا در اثر حرارت و شستن آسیب نبینند از نظر استاندارد باید شبکه ها تعادل لازم و کافی را جهت نگهداشتن ظرف روی اجاق را داشته و حداکثر لقی مجاز آن mm 3 باشد . طرح شبکه های روی مشعلها باید به طریقی باشد که نتوان آنها را به جای یکدیگر در محل نادرست کرد و یا در صورتی که چنین عملی امکان داشته باشد عمل احتراق باید در حالات مختلف آن بدون عیب و نقص انجام گیرد . ساختمان شبکه ها باید طوری باشد که در جای خود تعرش و تغییر وضعیت افقی بیش از 3mm نداشته باشد و به علاوه شاخه های شبکه های روی مشعلها باید به نحوی باشد که بتوان ظرفی با قطر حداقل 6cm را در وسط شبکه قرار داد .
8- انواع شیر گاز : شیرهای مورد استفاده از کارخانجات ایران و پارس خریداری می شوند . شیرها از نظر موارد زیر کنترل می شوند عدم نشتی ، گریپاژ ، آچار خور ، پیچ تنظیم کننده ، رزوه ، پیچ اتصال و لقی بین دو قطعه متصل شده و باز و بسته شدن و هرز نبودن . تست عدم نشتی به این صورت می باشد که شیلنگ گاز به آن وصل شده و در حالات مختلف بسته ، ماکس هم و در داخل وان آب تست می شود .
فهرست مطالب :
بخش اول
کنترل مواد اولیه
کنترل مراحل ساخت و تولید
کنترل مراحل رنگ آمیزی
کنترل مراحل مونتاژ
آزمایشگاه
بخش دوم
روشهای ساخت و تولید
دستگاه برش برقی
دستگاه نقطه جوش
پرسهای میل لنگی یا ضربه ای
پرسهای هیدرولیک
انواع پمپ هیدرولیک
کمپرسور هوا
پیستولت بادی