تحقیق آمار مهاجرت شهرستان میانه

مقدمه:
پدیده مهاجرت همواره یکی از مؤلفه های اثرگذار در ساختار جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی مناطق مختلف بوده و تغییرات آن در طول زمان، بازتابی از شرایط کلی یک منطقه محسوب می شود. شهرستان میانه به عنوان یکی از شهرستان های مهم استان آذربایجان شرقی، در دهه های مختلف با نوسانات قابل توجهی در میزان جمعیت، ترکیب سنی، وضعیت اشتغال و جریان های مهاجرتی روبه رو بوده است. بررسی داده های عددی مربوط به مهاجرت های ورودی و خروجی این شهرستان، تصویری روشن از تحولات جمعیتی آن در بازه های زمانی مختلف ارائه می دهد.

آمارهای ثبت شده نشان می دهند که در فاصله سال های ۱۳۷۷ تا نیمه اول ۱۳۸۲، میزان مهاجرت از شهرستان میانه به مراتب بیشتر از مهاجرت به این شهرستان بوده است. بیشترین تعداد مهاجران خارج شده در سال ۱۳۷۸ با رقم ۸۴۴۵ نفر ثبت شده و کمترین مقدار آن در سال ۱۳۸۰ با ۲۹۲۰ نفر گزارش گردیده است. در مقابل، مهاجرت های ورودی در همین بازه زمانی ارقام بسیار پایین تری را به خود اختصاص داده اند؛ به طوری که بیشترین تعداد مهاجران واردشده ۵۶۶ نفر در سال ۱۳۷۷ و کمترین میزان آن ۱۴۶ نفر در نیمه اول سال ۱۳۸۲ بوده است. این اختلاف معنادار میان ورود و خروج جمعیت، یکی از شاخص های مهم در شناخت روند کلی مهاجرت شهرستان میانه محسوب می شود.

هم زمان با این تغییرات جمعیتی، شاخص های مرتبط با فعالیت های اقتصادی و صنعتی نیز در شهرستان میانه دچار نوسان بوده اند. آمار پروانه های بهره برداری و جوازهای تأسیس نشان می دهد که بیشترین تمرکز صنعتی در حوزه هایی مانند صنایع فلزی و شیمیایی قرار داشته، در حالی که صنایعی نظیر نساجی، چرم و صنایع برق و الکترونیک سهم بسیار کمتری را به خود اختصاص داده اند. تفاوت چشمگیر در ظرفیت اسمی، میزان اشتغال و حجم سرمایه گذاری در بخش های مختلف صنعتی، ارتباط مستقیمی با وضعیت اشتغال و در نتیجه تصمیم گیری های مهاجرتی جمعیت منطقه داشته است.

داده های جمعیتی کشور در فاصله سال های ۱۳۵۵ تا ۱۳۷۵ نیز بستر کلی تحولات شهرستان میانه را روشن تر می کند. افزایش جمعیت فعال، رشد جمعیت شاغل و تغییر نرخ بیکاری در سطح کشور، همگی عواملی هستند که به صورت غیرمستقیم بر روند مهاجرت های داخلی تأثیر گذاشته اند. افزایش جمعیت غیر فعال و نوسان نرخ فعالیت عمومی در این دوره، شرایطی را رقم زده که بسیاری از مناطق با فشار جمعیتی و محدودیت های اقتصادی مواجه شده اند و شهرستان میانه نیز از این روند کلی مستثنا نبوده است.

در سطح استان آذربایجان شرقی، آمارها نشان دهنده افزایش تدریجی جمعیت کل، جمعیت فعال و جمعیت شاغل در فاصله سال های ۱۳۵۵ تا ۱۳۷۵ هستند. با این حال، نرخ بیکاری استان در برخی سال ها افزایش یافته و جمعیت غیر فعال نیز رشد قابل توجهی داشته است. این تغییرات ساختاری در سطح استان، زمینه ساز تحرک های جمعیتی میان شهرستان ها شده و شهرستان میانه در این میان، با دوره هایی از افزایش خروج جمعیت روبه رو بوده است.

آمارهای اختصاصی شهرستان میانه بیانگر آن است که بیشترین جمعیت کل این شهرستان در سال ۱۳۶۵ ثبت شده و پس از آن کاهش محسوسی در سال ۱۳۷۵ مشاهده می شود. جمعیت فعال و شاغل نیز در همین دوره ها دچار تغییر شده اند؛ به طوری که بیشترین میزان بیکاری در سال ۱۳۶۵ و کمترین آن در سال ۱۳۵۵ گزارش شده است. نرخ فعالیت عمومی و نرخ اشتغال واقعی در شهرستان میانه نیز نوساناتی داشته که همگی در کنار یکدیگر، تصویر دقیقی از شرایط اجتماعی و اقتصادی منطقه ترسیم می کنند.

از سوی دیگر، بررسی توزیع جمعیت بیکار به تفکیک جنسیت در سطح کشور نشان می دهد که نرخ بیکاری زنان در اغلب سال ها بالاتر از مردان بوده و این شکاف جنسیتی در دهه های ۴۵ تا ۷۵ به وضوح قابل مشاهده است. چنین روندی در کنار نرخ رشد جمعیت فعال و شاغل، بر تصمیم های مهاجرتی خانوارها و افراد تأثیرگذار بوده و در نهایت بر آمار مهاجرت شهرستان هایی مانند میانه اثر گذاشته است.

نوسان نرخ بیکاری، تغییرات ساختار جمعیت، میزان اشتغال صنعتی و تفاوت میان مهاجرت های ورودی و خروجی، مجموعه ای از داده های عددی را شکل داده اند که آمار مهاجرت شهرستان میانه را در چارچوبی گسترده تر از تحولات منطقه ای و ملی قرار می دهد. این آمارها نه تنها روند جابه جایی جمعیت را نشان می دهند، بلکه بیانگر شرایط اقتصادی و جمعیتی دوره های مختلف زمانی هستند که شهرستان میانه در بستر آنها قرار داشته است.