مقاله نقش دولت ها در نانو تکنولوژی

مقدمه:
نانوتکنولوژی، رشته ای نوظهور و در عین حال تحول آفرین، از زمان شکل گیری ایده های اولیه در اواسط قرن بیستم، مسیر شگفت آوری در رشد علمی و کاربردی پیموده است. این حوزه، که کنترل ماده در مقیاس نانومتر و دستکاری دقیق ساختارهای مولکولی را ممکن می سازد، توانسته مرزهای فناوری و علم را بازتعریف کند و باعث ایجاد سیستم ها و محصولات با دقتی فراتر از تصور شود. پیشرفت های نانو تکنولوژی نه تنها در حوزه تولید مواد و دستگاه های جدید محسوس است، بلکه در صنایع پزشکی، الکترونیک، محیط زیست و انرژی نیز تحولات بنیادین ایجاد کرده است. از این رو، نگاه به این فناوری، تنها محدود به تولید محصولات نیست بلکه توسعه استراتژیک و سیاستگذاری کلان، نقش اساسی در بهره برداری کامل از ظرفیت های آن دارد.

تولد این علم به سخنرانی معروف ریچارد فاینمن در سال ۱۹۵۹ برمی گردد، جایی که او با عنوان “فضای زیادی در پایین وجود دارد” بر امکان دستکاری ماده در سطح اتمی و مولکولی تأکید کرد. این ایده ها، در ترکیب با پژوهش های اریک درکسلر و هدایت ماروین مینسکی، مسیر شکل گیری نانو تکنولوژی مولکولی را رقم زد و نشان داد که کنترل دقیق خواص مواد در مقیاس کوچک، می تواند ساختارهای پیچیده و کارآمدی را ایجاد کند. آنچه در نانو تکنولوژی متمایز است، امکان تولید مولکول به مولکول و استفاده از پدیده های نوظهور در مقیاس نانو برای ایجاد عملکردهای بی سابقه در مواد و سیستم هاست.

نقش دولت ها در توسعه نانو تکنولوژی، از همان ابتدا بسیار حیاتی بوده است. کشورهایی که به سرعت سیاست های کلان و سرمایه گذاری های هدفمند در این حوزه را اجرایی کردند، موفق شدند جایگاه رقابتی خود را تثبیت کنند. ایالات متحده، ژاپن، کره جنوبی، چین و کانادا نمونه های بارزی هستند که سیاست های ملی، حمایت مالی و هدایت پژوهشی در سطوح بالا را با استراتژی توسعه صنعتی و علمی ترکیب کرده اند. در این کشورها، حضور مستقیم مقامات ارشد و تدوین برنامه های ملی نانو تکنولوژی، نشان دهنده اهمیت فناوری برای امنیت اقتصادی، ارتقای قدرت رقابتی و نقش کلان در اقتصاد دانش بنیان است.

برای کشورهایی در حال توسعه، از جمله ایران، نانو تکنولوژی فرصت و چالش همزمان محسوب می شود. فرصت به دلیل قابلیت های بالای فناوری در ایجاد محصولات با ارزش افزوده بالا، کاهش نیاز به منابع مادی گسترده و امکان توسعه صنایع پیشرفته با زیرساخت های محدود است. چالش ها شامل محدودیت منابع مالی، نیاز به مدیریت علمی و استراتژیک و ایجاد شبکه ای منسجم از پژوهشگران، دانشگاه ها و صنایع است. در این چارچوب، ایجاد زیرکمیته های علمی، اجرایی و فرهنگی در مدیریت کلان نانو تکنولوژی، مسیر توسعه این حوزه را مشخص و هماهنگ می کند. زیرکمیته علمی مسئول جهت دهی پژوهش ها و ارتقای سطح آموزش در دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی است، زیرکمیته اجرایی، فرآیند عملیاتی و تجاری سازی نتایج را هدایت می کند و زیرکمیته فرهنگی، نقش آگاهی بخشی و توسعه سرمایه انسانی را بر عهده دارد.

نانو تکنولوژی نه تنها بر تولید و طراحی محصولات اثرگذار است، بلکه توانایی ایجاد تحول در سیاست های صنعتی، انرژی، محیط زیست و بهداشت را نیز دارد. کشورهایی که پیش از سایرین سیاست های استراتژیک، بودجه تحقیقاتی و برنامه های آموزشی منسجم ایجاد کرده اند، توانسته اند از مزایای اقتصادی و فناورانه این فناوری بهره مند شوند. در ایران نیز وجود جمعیت قابل توجهی از دانشمندان نانو تکنولوژیست، زیرساخت های دانشگاهی و مراکز تحقیقاتی، زمینه لازم برای توسعه فناوری فراهم کرده است. اما بهره برداری کامل از این ظرفیت ها مستلزم مدیریت کلان، تدوین سیاست های دقیق و هماهنگ با استانداردهای جهانی و ایجاد جریان علمی و صنعتی است که بتواند توسعه فناوری را به شکل پایدار پیش ببرد.

فهرست مطالب
چکیده ۲
مقدمه ۳
وضعیت جهانی نانوتکنولوژی: ۵
آمریکا ۵
ژاپن ۷
کره ۹
روسیه ۹
کانادا ۱۰
اماایران… ۱۱
الف ـ زیرکمیته علمی ۱۴
۱- برنامه ریزی،هماهنگی وجهت دهی تحقیقات ۱۴
۲- هدایت جریان کلی آموزش نانوتکنولوژی در کشور ۱۷
۳- ایجاد ارتباط بین دانشگاهها و مراکزعلمی: ۲۰
ب ـ زیرکمیته اجرایی ۲۰
ج ـ زیرکمیته فرهنگی ۲۵
زیرکمیته اجرایی ۲۹
زیرکمیته علمی ۳۰
زیرکمیته فرهنگی ۳۰
منابع و مراجع: ۳۱