تحقیق در مورد آیین مانی و مانویت

چکیده
این تحقیق به بررسی آیین مانی و مانویت می پردازد، از تولد مانی و تحول اعتقادات او تا تبیین اصول ثنویت، نقش او در تاریخ ایران باستان و انتشار کتاب ها و آثار مانوی، و تأثیرات فرهنگی و دینی این آئین در جهان باستان.

مقدمه
آیین مانی و مانویت یکی از پدیده های مهم دینی و فرهنگی قرن سوم میلادی در نواحی بین النهرین و ایران باستان است که تأثیر آن فراتر از مرزهای جغرافیایی زمان خود گسترش یافت. مانی، موسس این آئین، در سال ۲۱۵ یا ۲۱۶ میلادی در قریه ای به نام ماردینر در ولایت «مسن» متولد شد. نسب او از طرف مادر به خاندان اشکانیان می رسید و پدرش تیک پاتک نام داشت که از همدان به بابل مهاجرت کرده بود. تحصیلات مانی در علوم زمان و آشنایی او با آموزه های مغتسله، یکی از فرقه های گنوسی، زمینه شکل گیری دیدگاه های فلسفی و دینی وی را فراهم آورد.

مانی در نوجوانی با مکاشفات متعدد، به شناختی عمیق از دو اصل نیک و بد در جهان دست یافت و آموزه های خود را بر پایه ثنویت شکل داد. او معتقد بود که نور خالق خیر و تاریکی خالق شر است و انسان با اختیار خود می تواند در مسیر نیکی یا بدی حرکت کند. این دیدگاه نه تنها فلسفه اخلاقی منحصربه فردی را ارائه می داد، بلکه تأثیری گسترده بر ادیان معاصر خود داشت. مانی پس از مطالعه آیین زرتشت و مقایسه آن با دیگر ادیان هم زمان، خود را مصلح دین زرتشت معرفی کرد و آموزه های تازه ای را برای اصلاح نگرش های دینی آن زمان ارائه نمود.

تولد آیین مانی همزمان با تحولات گسترده فرهنگی و دینی در ایران بود. پس از سقوط اشکانیان و گسترش مسیحیت در نواحی مرزی ایران و ارمنستان، ترکیب آموزه های زرتشتی، مهرپرستی و مسیحیت، بستری مناسب برای شکل گیری دین مانی فراهم شد. مانی با هدف ایجاد آئینی یگانه و جامع که بتواند پیوند میان این ادیان را برقرار کند، به تبلیغ دین خود پرداخت و با انتشار کتاب هایی همچون «کنزالاحیاء»، «سفرالاسرار»، «شاپورگان» و «الهدی التدبیر»، مبانی اعتقادی و اخلاقی مانویت را تبیین نمود. این کتاب ها به زبان های مختلفی از جمله آرامی، پارسیک و سغدی نگاشته شده و بخش هایی از آنها به نقاشی و تصویرگری نیز اختصاص داشت، که نشان از رویکرد آموزشی و فرهنگی مانی دارد.

آیین مانی نه تنها در ایران بلکه در مناطق همجوار مانند ترکستان و چین نیز طرفداران زیادی یافت. آموزه های ثنوی این آئین با تأکید بر مبارزه نور و تاریکی و انتخاب آزاد انسان، علاوه بر جنبه های دینی، تأثیری قابل توجه بر فرهنگ، هنر و ادبیات دوران باستان گذاشت. با این حال، مخالفت روحانیان زرتشتی و تغییر نگرش شاپور اول در دوره ای، باعث شد مانی تحت پیگرد قرار گیرد و سرانجام در سال ۲۷۶ میلادی اعدام شود. هرچند او از دنیا رفت، آموزه ها و آثار او همچنان در میان پیروانش و تاریخ فرهنگی ایران باقی ماند.

یکی از ویژگی های مهم مانویت، تلاش برای ایجاد یک دین جهانی و میان رشته ای بود که با تلفیق آموزه های زرتشتی، مهرپرستی، مسیحیت و بودیسم، مفهوم عدالت، نیکی و بدی را در قالبی فلسفی و عملی بیان می کرد. این تلاش نشان دهنده نگاه ژرف مانی به وحدت میان ادیان و رفع دوگانگی های دینی زمان خود بود. همچنین، نقش مانی در اختراع خطی نوین و نگارش آثارش به زبان های مختلف، اهمیت او را نه تنها به عنوان یک رهبر مذهبی بلکه به عنوان یک شخصیت فرهنگی و ادبی برجسته تاریخ ایران باستان نشان می دهد.

آیین مانی و مانویت نمونه ای بی نظیر از جریان های دینی و فرهنگی در ایران باستان است که با تکیه بر آموزه های اخلاقی، فلسفی و عملی، تأثیری پایدار بر شکل گیری باورها و اندیشه های بعدی در منطقه داشته است. مطالعه این آئین، علاوه بر شناخت ابعاد دینی و فلسفی آن، بینش گسترده ای نسبت به تحولات تاریخی، فرهنگی و هنری ایران باستان فراهم می کند و اهمیت آن را در تاریخ تمدن بشری نشان می دهد.

فهرست مطالب:
آیین مانی و مانویت 1
اصل ومبداآئین مانوی وعلل ظهورآن 3
واقعه اعدام مانی 5
جنبش مانوی 276- 216 م 6
مزدک 7
باورهای مزدک 9
صابئین مندایی 10
ازدواج در زیر آب 12
غسل تعمید 12