بررسی رابطه توانمندسازی روانشناختی و خودکارآمدی با رضایت شغلی کارکنان
مقدمه:
در دهه های اخیر، مفهوم کار در سازمان ها تنها به انجام وظیفه و دریافت حقوق محدود نمانده است. محیط کار به فضایی تبدیل شده که هویت، احساس ارزشمندی، تعلق سازمانی و برداشت فرد از آینده شغلی در آن شکل می گیرد. در چنین فضایی، رضایت شغلی به عنوان یکی از محورهای اصلی پژوهش های مدیریت منابع انسانی و روانشناسی سازمانی مطرح شده و ارتباط آن با عوامل درونی و بیرونی کارکنان، موضوع بررسی های گسترده ای بوده است. زمانی که کارکنان خود را اثرگذار، توانمند و صاحب نقش در فرایند تصمیم گیری می بینند، تجربه شغلی آنان جلوه متفاوتی پیدا می کند و برداشت آنها از سازمان، جایگاه فردی و مسئولیت پذیری تغییر می یابد.
توانمندسازی روانشناختی در ادبیات سازمانی، فراتر از تفویض اختیار اداری تعریف شده است. این مفهوم به احساس معنا داشتن کار، شایستگی فرد برای انجام وظایف، خودتعیینی در انتخاب شیوه انجام فعالیت ها و ادراک اثرگذاری بر نتایج سازمانی مربوط می شود. هنگامی که این ابعاد در ذهن کارکنان شکل می گیرد، رابطه آنها با وظیفه، مدیریت و محیط کار حالت متفاوتی پیدا می کند. از سوی دیگر، خودکارآمدی به برداشت فرد از توانایی خود برای مقابله با موقعیت ها و انجام موفقیت آمیز وظایف اشاره دارد؛ باوری که می تواند رفتار، انگیزش و میزان تلاش فرد را تحت تأثیر قرار دهد و بر تجربه شغلی او سایه بیفکند.
در کنار این مفاهیم، رضایت شغلی به عنوان متغیری پیچیده و چندبعدی مطرح است که نه تنها به شرایط مادی و مزایای شغلی، بلکه به ادراک کارکنان از عدالت سازمانی، فرصت رشد، روابط انسانی و معنای کار مربوط می شود. هنگامی که شرایط سازمانی با انتظارات فرد سازگار به نظر می رسد، احساس رضایت شکل می گیرد و این احساس در کیفیت عملکرد، ثبات شغلی و حتی تعاملات اجتماعی نمود پیدا می کند. به همین دلیل، پژوهش هایی که به بررسی ارتباط بین توانمندسازی روانشناختی و رضایت شغلی می پردازند، جایگاه ویژه ای در حوزه مدیریت و روانشناسی دارند و امکان شناخت عمیق تری از رفتار کارکنان را فراهم می آورند.
پژوهش حاضر در بستر یکی از واحدهای تولیدی فرش غرب انجام شده و بر شناخت رابطه بین توانمندسازی، خودکارآمدی و رضایت شغلی تمرکز دارد. در این زمینه، استفاده از پرسشنامه های استاندارد و روش های آماری همچون همبستگی پیرسون، رگرسیون و تحلیل کواریانس، امکان بررسی دقیق تر پیوند میان ابعاد مختلف توانمندسازی روانشناختی با مؤلفه های رضایت شغلی را فراهم کرده است. بررسی پاسخ های کارکنان، تصویری از نحوه ادراک آنها از شایستگی، خودتعیینی، معناداری فعالیت ها و احساس اثرگذاری در محیط کار ارائه می دهد و در کنار آن، نقش خودکارآمدی فردی را در تجربه رضایت از شغل نشان می دهد. روابط میان این متغیرها در بافت یک سازمان تولیدی که ساختار وظایف و فرآیندها در آن به طور مشخص تعریف شده است، زمینه ای فراهم کرده تا ابعاد روانشناختی کار با دقت بیشتری دیده شود و تعامل میان باورهای فردی و شرایط سازمانی در قالب داده های عینی مورد توجه قرار گیرد.
